NL
 - EN
VLHORA nieuwsbrief februari 2014
Nieuwsbrief-archief

Beste lezer

De VLHORA blies op 10 februari jl. verzamelen in het Vlaams Parlement voor haar eerste congres onder de titel 'Hogescholen in beweging'. Zo'n 300 aanwezigen maakten een dag mee met key note sprekers, workshops, een politiek debat, maar ook filmpjes, tweets en niet te vergeten: netwerking. In deze nieuwsbrief vindt u korte verslagjes over verschillende bijdragen aan het congres. Via onze webstek kunt u de presentaties en enkele foto's (opnieuw) bekijken.

 

De hogescholen wilden met het congres ook de maatschappelijke meerwaarde benadrukken van hun activiteiten. Voorzitter Toon Martens gaf daarvoor bij de opening van de dag een overzicht van wat er ook in de congresbrochure beschreven stond. Hij wees onder meer op de tewerkstellingscijfers en de aansluiting op de knelpuntberoepen. De bijdrage van de hogescholen aan de grote participatie aan het hoger onderwijs in Vlaanderen noemde hij als tweede element. Hij benadrukte ook het innovatiepotentieel van de hogescholen via het praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek en verwees daarbij ook naar de onderfinanciering ervan, maar ook naar de realisaties die desondanks in een congresflyer konden worden opgelijst. Tot slot verwees hij ook naar het internationale karakter, in het bijzonder van de hogere kunstopleidingen.

Maar de sector kent ook grote noden. De voorzitter haalde uiteraard de nood aan het herstel van de basisfinanciering aan. Hij voegde eraan toe dat het belangrijk was om na de integratie een extra impuls aan de professionele opleidingen te geven. Evenzeer is dergelijke impuls nodig voor de versterking van het praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek. Daarbij vroeg hij middelen voor capaciteitsopbouw en voor samenwerking. Daarnaast pleitte hij voor meer kansen voor de hogeschoolstudenten op internationale ervaring die de maatschappij en latere werkgevers sterk ten goede kan komen. Tot slot hoopte hij met de hogescholen werk te kunnen maken van het hoger beroepsonderwijs van niveau 5 (HBO5). Ook daar vroeg hij om alle financiële en regelgevende hinderpalen op te ruimen.

Het waren thema's die ook verder op het congres aan bod kwamen en werden meegenomen in het paneldebat met de politici en de gesprekken tijdens de pauzes.

Dit alles maakte het wat ons betreft (en als we de evaluatie mogen geloven ook wat betreft de meeste deelnemers) een boeiend en leerrijk congres. We hopen dat u als lezer nog een graantje daarvan kunt meepikken via deze nieuwsbrief

Marc Vandewalle
secretaris-generaal






UNIZO

Gezien Karel Van Eetvelt werd opgeroepen voor een ultiem overleg met de zogenaamde "Groep van 10" kwam directeur-generaal, Jan Sap, als waardige plaatsvervanger de visie van UNIZO uiteenzetten. Betreffende de aansluiting op de arbeidsmarkt door hogescholen prijst UNIZO duidelijk het werkplekleren en het bestaan van stages aan de hogescholen. Maar de heer Sap merkte hierbij op dat koken geld kost en de overheid voor praktijk- en werkplekleren en stages genoeg financiering moet voorzien.

Op het gebied van innovatie toonde een UNIZO-bevraging aan dat de KMO's heel graag samenwerken met hogescholen, gezien ze elkaars natuurlijke partners zijn: hogescholen en KMO's spreken niet enkel dezelfde taal, maar ook de onderzoeksprojecten aan de hogescholen kennen een korte doorlooptijd, een beperkte kostprijs en geven heel praktijkgerichte antwoorden op hun innovatievragen.

Diezelfde bevraging toonde aan dat bedrijven naast de weinige tijd die ze kunnen spenderen aan innovatie, nog steeds drempels zagen in de administratieve rompslomp en de beperkte bestaande financiering voor deze onderzoeksprojecten. Een visie die aansloot bij de vraag van de Vlaamse hogescholen naar een verhoging van de onderzoekfinanciering en de beperking van de administratieve lasten.





Henk Pijlman

Henk Pijlman, voorzitter van het College van Bestuur van de Hanzehogeschool te Groningen, bracht tijdens het congres een authentieke getuigenis over de instellingstoets zoals die tussen 2011 en 2013 is georganiseerd in Nederland.

Hij gaf hierbij ten eerste een inkijk in het volledige proces dat binnen zijn eigen hogeschool is doorlopen in aanloop naar de instellingstoets. Zo werd intern de eigen kwaliteitscultuur en de manier waarop op incidenten wordt gereageerd, ter discussie gesteld. Verschillende initiatieven om hogeschoolbreed meer bewust te worden van kwaliteit, om de kwaliteit te meten en te evalueren en deze verder structureel te beheersen en te sturen, werden opzet. De Hanzehogeschool behaalde uiteindelijk in 2013 de instellingstoets.

Deze ervaringen gaven vervolgens aanleiding tot een meer globale evaluatie van de instellingstoets. De kosten bleken hoog op te lopen en de instellingstoets bleek op zich onvoldoende om een lerende cultuur blijvend te garanderen. Wel was een dialoog op gang gebracht binnen de volledige instelling. Volgens Pijlman bestaat de uitdaging erin om deze dialoog in stand te houden.

Besluiten deed Pijlman met een kritische kijk op het Nederlandse systeem waarbij een aantal initiatieven de kwaliteit niet ontegensprekelijk bevorderen. Zo lijkt er een tegenstelling te zijn tussen het realiseren van kwaliteit enerzijds en het behalen van de in de prestatieafspraken vastgelegde rendementen anderzijds. Het afwegen van beide doelstellingen vormt een dilemma voor de toekomst.



 

Guy Haug en Stefan Delplace

Europees hogeronderwijsexpert Guy Haug kwam pleiten voor een sterke sector van professioneel gericht hoger onderwijs. Goed uitgebouwd en verankerd professioneel gericht onderwijs is volgens hem cruciaal voor diversiteit, sociale integratie en goed tewerkstellingsbeleid. Het succes van professioneel hoger onderwijs hangt volgens hem af van verschillende factoren die hij omschreef als waardigheid, autonomie, continuïteit naar alle niveaus, relevantie voor de regio en de economie en de kwaliteit van de financiering en van het onderwijs zelf. Zijn betoog bevatte sterke uitspraken over de uitbreiding van professioneel hoger onderwijs naar alle niveaus, over het naar voor schuiven van 'emblematische' instellingen, over levenslang leren of over de samenwerking (in onafhankelijkheid) met universiteiten.

Stefan Delplace, secretaris-generaal van Eurashe voegde hier enkele resultaten aan toe van het project HAPHE (harmonising approaches to professional higher education in Europe) aan toe.


Dit project probeert na te gaan wat nu de kern is van dat professioneel gericht hoger onderwijs als je zoveel mogelijk ook de diversiteit van de sector wil honoreren. Naast enkele kenmerken die bleken uit een Europese rondvraag gaf hij ook al een eerste poging tot definitie waarin de relatie met het werkveld centraal stond.Tot slot werd Stefan Delplace nog figuurlijk in de bloemen gezet omwille van zijn 10 jaar inzet aan het hoofd van Eurashe en zijn nakend afscheid van die positie.



Workshop "Onderwijsonderzoek als stimulans voor kwaliteitsverbetering, innovatie en professionalisering"

Eline Sierens (Diensthoofd Onderwijsontwikkeling & Internationalisering Arteveldehogeschool), Geert Speltincx (Hoofd Onderwijs- en Studentenbeleid, Karel de Grote-Hogeschool) en Eline Vanassche (Aspirant van het F.W.O. Vlaanderen, Centrum voor Onderwijsbeleid en –vernieuwing en Lerarenopleiding) presenteerden een gezamenlijke visie op onderwijsonderzoek. Ze definiëren dit als het uitvoeren van onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs met het oog op het optimaliseren van de onderwijspraktijk. Het evidence-based verbeteren van de kwaliteit, professionalisering van de betrokkenen en een betere verantwoording van het onderwijsbeleid zouden daarbij mogelijke uitkomsten (moeten) zijn.

Doorheen de verhalen over een aantal concrete projecten van onderwijsonderzoek, die plaatsvinden of –vonden binnen of in samenwerking met hogescholen, gingen de sprekers vervolgens op zoek naar de hefbomen en valkuilen van dit soort onderzoek. Ook de deelnemers werden uitgedaagd om in kleine groepjes ideeën over hefbomen en valkuilen te bespreken en op papier te zetten. Deze ideeën werden vervolgens geconfronteerd met de ervaringen van de sprekers. Voorbeelden van aannames of ervaringen waar op ingegaan werd, zijn de moeilijkheid of mogelijkheid van transfer van de onderzoeksresultaten binnen en buiten de instelling, de noodzaak van tijd en omkadering om onderwijsonderzoek te laten slagen en de nood aan methodologische ondersteuning.

Het resultaat van de discussies werd vastgelegd in een overzichtsdocument dat naast de hefbomen en valkuilen van onderwijsonderzoek ook de meerwaarde aan bod brengt. Dit document is aangevuld met de bijdragen van de deelnemers.



Workshop "Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek in beweging"

Richard Slotman bood inzicht in de ontwikkeling van het praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek door de Nederlandse hogescholen. Een beknopte vergelijking met de situatie in Vlaanderen was aan de orde. Opvallend was meteen al de gelijkenis naar doelstellingen en activiteiten van het hogescholen onderzoek. Zoals in Vlaanderen, richt het hogescholenonderzoek zich in Nederland ook op concrete maatschappelijke responsiviteit, via kenniscirculatie, en een sterke oriëntatie als regionaal kenniscentrum voor het mkb (bij ons KMO's). Grote verschillen situeren zich echter in de budgettaire mogelijkheden, meer in het bijzonder in de basisfinanciering (Nederland voorziet voor onderzoek aan de hogescholen namelijk het tienvoudige van Vlaanderen), in de structurele beleidsinbedding (het Nederlandse Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek is een zelfstandig onderdeel binnen het NWO), maar ook in de ontwikkeling van zwaartepunten en expertisecentra.

De twee Vlaamse case studies die vervolgens werden voorgesteld bevestigden het toegepaste en praktijkgerichte karakter van het onderzoek door hogescholen. Voor de samenwerking met het bedrijfsleven te schetsen, stelde de AP Hogeschool hun project voor met GDF Suez over warmterugwinning bij CO2–koelinstallaties. Voor de not for profit sector stelde Hogeschool PXL de ontwikkeling van een pedagogische game over hey leven als mijn werker voor. Dit project beoogt een regionale en maatschappelijke ontwikkeling.



Workshop "Financieringskwesties in het hoger onderwijs"

Simon Roy, beleidsadviseur bij het Directoraat-Generaal Onderwijs van de Europese Commissie, gaf tijdens de workshop een toelichting over de financiering van het hoger onderwijs in verschillende EU-lidstaten. De presentatie bevestigde onder andere dat het aantal studenten dat zich inschrijft aan de hogescholen in de EU de afgelopen tien jaar spectaculair is gestegen. Opvallend was dat de Europese Commissie bij dataverzameling niet vaak genoeg een onderscheid maakt tussen academisch en professioneelgericht hoger onderwijs.

Daarna gaf Bérénice Storms vanuit een totaal ander en Vlaams perspectief een overzicht van het kostenplaatje voor de student bij deelname aan het hoger onderwijs. Berekeningen wezen uit dat een pendelende student ruim 4.000 euro minder kost dan een student die 'op kot zit'.

VVS-voorzitter, Bram Roelant, nam het eindwoord voor zijn rekening en beklemtoonde dat ook volgens de studenten de hogescholen reeds jarenlang te weinig gefinancierd worden rekening houdend met het enorm stijgend aantal studenten: de overheid zal er nog 13 jaren over doen om het huidige studentenaantal van 2013 aan de Vlaamse hogescholen te financieel compenseren. Een duidelijk teken dat het financieringssysteem van de overheid aanpassingen vergt.



Workshop "De sociale dimensie in het hoger onderwijs: het maken van kansen."

Thijs Verbeurgt, project manager van het EU project Expanding Opportunities – ExpandO, nam de deelnemers onmiddellijk mee in zijn betrokkenheid tot het onderwerp. Tijdens de workshop gaf hij zijn visie op de uitdagingen voor Vlaanderen aan de hand van best practices uit de U.K., Zweden, Litouwen, Turkije en Spanje. Er werd op zoek gegaan naar mogelijke modellen en structuren die instellingen moeten toelaten om in te spelen op de groeiende diversiteit rondom ons. Waarom investeren in diversiteit? Omdat dit een sociale, economische én pedagogische meerwaarde geeft. Er zijn vier pijlers waarop het diversiteitsbeleid in de toekomst kan focussen: monitoring, financiering, kwaliteitszorg en netwerken. Dataverzameling dient structureel te gebeuren en de hoger onderwijsinstellingen moeten durven groepen te definiëren zonder flexibiliteit te verliezen. Alle data zouden bovendien openbaar moeten zijn om een degelijk diversiteitsbeleid te kunnen voeren. Financiering kan op verschillende niveaus: target-based, projectmatig en in de basisfinanciering. Als laatste topic kwam het belang van netwerken aan bod: Thijs Verbeurgt zet het project verder en zoekt naar de mogelijkheden voor een Vlaams netwerk voor Levenslang en Toegankelijk Hoger Onderwijs - what's NEXT?



Workshop "Open Educational Resources, een trend om niet te missen?"

In de workshop 'OER en MOOCs, kansen voor het hoger onderwijs' werd door prof. Fred Truyen (KU Leuven) een overzicht gegeven van Open Education, Open Educational Resources (OER) en MOOCs. Deelnemers kregen een boeiend betoog over het wat en hoe, de voordelen van OER, maar ook de kritische noten werden niet geweerd. De spreker maakte ook de link met de kenniseconomie en de plaats van gedeelde kennis en leren daarin; de 58 deelnemers werden ook uitgenodigd hun kennis te verbreden via een groot aantal links.

In het tweede deel van de workshop namen Ivan D'haese en Luc Vandeput de deelnemers mee naar een 'world café', waar via een rotatiesysteem in groepen werd nagedacht over hoe de overheid, maar ook de instellingen, de opleidingen en de docenten met deze nieuwe ontwikkelingen best omgaan, hoe deze ontwikkelingen ook in Vlaanderen en in de hogescholen kunnen gefaciliteerd worden.

Alle suggesties werden verzameld en worden binnenkort aan VLHORA en de Vlaamse overheid bezorgd.
Wordt dus vervolgd...



Politiek debat

De politici die aan het debat onder leiding van Bart Brinckman (De Standaard) deelnamen wisten duidelijk voor welk publiek ze spraken. De belangrijkste thema's voor de hogescholen kwamen wel aan bod. De meerderheidspartijen wezen er in het debat over (het tekort aan) financiering vooral op dat er in deze legislatuur al extra geld was voorzien. Al wilden enkelingen wel toegeven dat dit grotendeels naar de universiteiten en de academische opleidingen is gegaan. Over het belang van praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek waren de panelleden het overwegend eens. Ze benadrukten ook de nood aan samenwerking met het onderzoek van de universiteiten. Ook bij het debat over de aansluiting tussen het secundair en het hoger onderwijs viel er niet veel nieuws te rapen. Een doorgedreven samenwerking tussen het hoger en het secundair onderwijs en een vrijblijvende oriëntatieproef werden opnieuw naar voor geschoven. In verband met de lerarenopleiding werd voornamelijk naar voorzichtige conclusies van de studie verwezen en naar de start van de werkgroepen. Niemand pleitte zomaar voor vermastering, maar er was duidelijk nog voer voor discussie. Bij de interactie met de zaal bleek ook dat hogescholen meer moeite moeten doen om toegang tot opinie- en besluitvorming te krijgen. De politici gaven alvast aan dat het congres daar op zijn minst al een poging toe was.

Aan het debat namen deel Vera Celis (NV-A) Sabine Poleyn (CD&V) Elke Van den Brandt (Groen) en Inga Verhaert (Sp.a). Fientje Moerman (Open Vld) moest verstek laten gaan wegens ziekte.




Folder "Onderzoek aan de hogescholen: facts & figures"

Na een jaar voorbereidend werk startte de VLHORA in oktober 2013 met de aanstelling van een tijdelijke projectmedewerker om 'indicatoren voor praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek' verder te ontwikkelen. Met het indicatorenproject wenst VLHORA de eigenheid van het praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek van de hogescholen en haar bijdrage tot concrete innovatie te onderbouwen met 'facts & figures'. Het recente VLHORA-congres bood alvast een geschikt forum om met de flyer 'hogescholen en onderzoek', een eerste reeks cijfergegevens die de inspanningen en de realisaties van de Vlaamse hogescholen op vlak van onderzoek & innovatie in de kijker zetten. De folder en meer informatie kan u terugvinden via de VLHORA-website.



Giften aan hogescholen binnenkort fiscaal aftrekbaar?

De Werkgroep Financieringsbeleid van de VLHORA werkte een voorstel uit om giften en schenkingen aan hogescholen wettelijk mogelijk te maken en hierbij een fiscaal voordeel te geven aan de schenker. Dit idee werd publiek gemaakt in de vorige nieuwsbrief waarna federaal volksvertegenwoordiger Luk Van Biesen (Open Vld) dit uitwerkte in een volwaardig wetsvoorstel dat onlangs door de VLHORA openlijk werd gesteund. Indien giften aan hogescholen fiscaal aftrekbaar zou kunnen gemaakt worden, net als aan de universiteit, dan kunnen hogescholen dit onder meer gebruiken om in economisch moeilijke tijden hun wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening naar de maatschappij toe stimuleren. De VLHORA hoopt dat dit wetsvoorstel in de nabije toekomst door een meerderheid van parlementsleden zal worden goedgekeurd in de Kamer van volksvertegenwoordigers.



VRWI-Verkiezingsmemorandum

De VRWI, de strategische adviesraad inzake onderzoek en innovatie van de Vlaamse regering en parlement, maakte in overleg met alle stakeholders een verkiezingsmemorandum op onder de titel "Wetenschap en Innovatie Troef: samen toekomst creëren". De VRWI-boodschap aan de toekomstige beleidsmaker omvat zeven actielijnen:

  1. Blijf inzetten op wetenschap en innovatie en teken een langetermijnstrategie uit
  2. Veranker een budgettair groeipad met de EU-1%-norm voor O&O als richtsnoer
  3. Creëer meerwaarde door samenwerking te intensiveren
  4. Kijk over de grenzen van Vlaanderen
  5. Zet in op talent
  6. Koester de fundamenten van het wetenschaps- en innovatiesysteem
  7. Creëer een efficiënt en geïntegreerd 'governance'-kader

Het VRWI-Memorandum kreeg ondertussen ook ruime persaandacht. Berichtgeving hierover verscheen onder andere in De Standaard, De Tijd, op de websites Knack Trends en Nieuw Industrieel Beleid (NIB). Het VRWI-memorandum vindt u zelf op deze link.



IN DE KIJKER

CODEX HOGER ONDERWIJS

De verschillende decreten die betrekking hebben op het hoger onderwijs zijn gebundeld en waar nodig op elkaar afgestemd en geactualiseerd in de Codex Hoger Onderwijs.

De tekst van de Codex hoger onderwijs en de bijlagen met de inhoudstafel en concordantietabellen zijn online beschikbaar.



WIE WAT WAAR

  • Wijzigingen raad voor betwistingen studievoortgangsbeslissingen:
    Door het ontslag aangeboden door de voorzitter en twee plaatsvervangend voorzitters, benoemde de Vlaamse Regering op 24 januari 2014 in de Raad voor betwistingen van de studievoortgangsbelissingen met onmiddellijke ingang Karla Van Lint tot nieuwe plaatsvervangend voorzitter ter vervanging van Kaat Leus. De huidige voorzitter Marc Boes wordt vervangen door Jim Deridder; de plaatsvervangend voorzitter Jean Dujardin wordt vervangen door Bertel De Groote.
  • Pascal Verhoest (Arteveldehogeschool) is opgevolgd in de werkgroep wetenschappelijk onderzoeksbeleid door Kris Thienpont (Arteveldehogeschool)
  • Inge Vansweevelt (Erasmushogeschool Brussel) is in de werkgroep wetenschappelijk onderzoeksbeleid opgevolgd door Annick Dhooge (Erasmushogeschool Brussel)
  • Ria Bollen (Katholieke Hogeschool Limburg) is opgevolgd in de werkgroep wetenschappelijk onderzoeksbeleid door Kristien Dieussaert (Katholieke Hogeschool Leuven); zij vertegenwoordigt de fuserende hogescholen KHLeuven, KHLimburg en GrpT
  • Sofie Boone (Hogeschool West-Vlaanderen) is in de werkgroep kwaliteitszorgbeleid opgevolgd door Sofie Landuyt (Hogeschool West-Vlaanderen)
  • Lies Dalemans (Thomas More) is in de werkgroep onderwijsbeleid opgevolgd door Ilse Van de Plas (Thomas More)
  • Mirjam Woutersen (Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen) is in de werkgroep kwaliteitszorgbeleid opgevolgd door Evy De Bie (Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen).


KALENDER

  • 25 februari 2014 - VLHORA-studiedag, 'Statistische software Conference: nieuwste trends in statistische software', Vlaams Parlement, Brussel
  • 28 februari 2014: deadline voor het indienen van aanvragen voor Gezamenlijke opleidingen en Zomercampussen. meer info.
  • 27 maart 2014 - informatiesessie over de praktische invoering van HBO5, georganiseerd door het Departement Onderwijs en Vorming, het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs en Studietoelagen en de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie, Hadewych-auditorium, minister van Onderwijs en Vorming, Brussel
  • 28 maart 2014: deadline voor het indienen van aanvragen voor generieke en voor specifieke beurzen (Transition Fellowship Program, ASEM-DUO, The Washington Center). meer info
  • 2 april 2014: forum Flanders Knowledge Area/ADINSA Internationale competenties in het curriculum, Round up and Ways Forward, van 9u30 tot 16u in het Ellipsgebouw te Brussel. Met key note speech door Fred Dervin (University of Helsinki), gevolgd door ochtend- en namiddagsessies over o.a. kwalitatieve evaluatievormen, mobility windows, NVAO - GPIP criteria voor screening, Open Educational Resources, en een rondetafelgesprek over internationale competenties in het curriculum met ervaringsdeskundigen. Uitnodigingen voor inschrijving worden spoedig verstuurd.
  • 15-16 mei 2014 - 24e annual conference EURASHE: 'Qualifications for the Labour market' klik hier voor meer info.
  • Regionale infosessies 'Hoe omgaan met informatie verkregen in een student-relatie'. De sessies vinden plaats in Leuven (25 maart), Antwerpen (27 maart), Kortrijk (27 maart), Gent (2 april), Hasselt (4 april) en Brussel (4 april). Meer informatie en inschrijven kan via de VLHORA-website.


U heeft ook een bericht?

Uw instelling organiseert een studiedag, congres, ... dat interessant en toegankelijk is voor het hoger onderwijs? Uw aankondiging kan worden opgenomen in de VLHORA-nieuwsbrief. Voor praktische informatie; contacteer myriam.slock@vlhora.be.


Volg ons via:
Contact: Ravensteingalerij 27 bus 3 - 1e verd.    B-1000 Brussel    |    tel. +32(0)2 211 41 95     |    E-mail