NL
 - EN
VLHORA-nieuwsbrief juli
Nieuwsbrief-archief

Beste lezer

We moeten het dezer dagen allemaal een beetje uitzweten. Helaas doen de hogescholen dat in figuurlijke zin eigenlijk het hele jaar door al omwille van de besparingen bovenop de reeds te lage financiering. Vandaar dat ook het jaarverslag van de VLHORA over het werkjaar 2014 opnieuw aandacht moet besteden aan dit prangende probleem. De schrijnende onderfinanciering van de hogescholen en hun opleidingen moet dringend worden omgebogen naar investeringen in deze krachtige maatschappelijk hefboom.

De verkiezingen en de vorming van de nieuwe regering vormden in het werkjaar 2014 een belangrijk moment voor de Vlaamse hogescholen en de VLHORA als koepelorganisatie. In het regeerakkoord lazen directie en medewerkers van de hogescholen in de aandacht van de Vlaamse regering voor tewerkstelling, de nadruk die er werd gelegd op het belang van het Vlaamse kmo-weefsel, het belang van ondernemerschap, de valorisatie en marktgerichtheid van praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek, … even zoveel uitdagingen en oproepen aan het adres van de hogescholen om volop hun kwaliteiten en sterktes te tonen. Het was voor de hogescholen dan ook nauwelijks te begrijpen dat de regering toch besliste om diep te snijden in het budget van de reeds sterk ondergefinancierde hogescholen.

De hogescholen vinden dat dit niet getuigt van enige kennis van het belang en de financiering van de hogescholen. De beleidsmakers dienen zich dringend te vergewissen van de financiële situatie van de hogescholen die steeds meer kracht verliezen omdat de werkdruk voor de medewerkers te hoog wordt. De innovatie van het werkveld via het praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek aan de hogescholen en de samenwerking met kmo’s en de not for profit sector komt onder spanning. Het uitbouwen van HBO5 (hoger beroepsonderwijs, niveau 5) en het begeleiden van het grote aandeel afgestudeerden in STEM en knelpuntopleidingen worden door de besparingen extra bemoeilijkt. De hogescholen moeten steeds meer taken aan een steeds lager budget per student (nu nog maar 5.000 euro per student, lager dan elk ander onderwijsniveau in Vlaanderen) uitvoeren. Daarop nogmaals besparen, getuigt van een onbegrijpelijke strategie van de beleidsmakers. Er is dringend aandacht nodig voor het financieel minst gewaardeerde onderwijsniveau, dat zich desondanks het best profileert op de arbeidsmarkt en de hoogste tewerkstellingsgraad van zijn alumni kent.

We merken ondertussen enkele schuchtere pogingen zoals het verhogen van de inschrijvingsgelden, een beslissing die genoodzaakt werd door de besparingen maar toch slechts enkele druppels op een hete plaat betekent. Toch proberen de hogescholen zich blijvend in te zetten om voor de studenten en de maatschappij meerwaarde te creëren, en gaan ze in constructief overleg met mevr. Crevits, minister van Onderwijs, over haar ‘werven’ (kwaliteitszorg, oriëntering en flexibilisering, rationalisering). We roepen mevrouw de minister dan ook op om de financiële onderwaardering van de hogescholen zo snel mogelijk om te buigen en hierdoor te investeren in de kracht van de hogescholen en hun meerwaarde voor de samenleving.

Marc Vandewalle
secretaris-generaal




 

VLHORA jaarverslag 2014

Bovenstaand voorwoord is gebaseerd op de inleiding van het VLHORA-jaarverslag over het werkjaar 2014. Het verslag bundelt de belangrijkste thema’s en activiteiten van de koepel van de Vlaamse hogescholen in het jaar 2014.

Naast dit verslag en de bijhorende foto’s worden in de binnenpagina’s enkele ‘facts & figures’ over de Vlaamse hogescholen uitgelicht.

U kan het jaarverslag lezen via deze link.



GIFTEN aan hogescholen ook aftrekbaar maken

Er is nog steeds geen oplossing voor de ongelijkheid tussen de fiscale behandeling van giften en schenkingen aan hogescholen en universiteiten. Universiteiten kunnen attesten uitreiken voor giften zodat deze fiscaal aftrekbaar zijn voor de schenker, hogescholen kunnen dit niet. De hogescholen wezen al meermaals op deze achterhaalde anomalie (ook de hogescholen hebben namelijk opdrachten op het gebied van (hoger) onderwijs, onderzoek, dienstverlening en beoefening van de kunsten) en ongelijke behandeling.

Bovendien worden, in deze budgettair moeilijke tijden, de hogescholen afgesneden van een mogelijk belangrijke financiele bron (in de periode 2010 – 2012 ontvingen de universiteiten jaarlijks ca. 12,5 miljoen euro aan giften, schenkingen en legaten).

Al meermaals heeft VLHORA initiatieven ontwikkeld om dit gegeven op de politieke agenda te zetten. Er zijn inmiddels ook wetgevende initiatieven genomen zoals door de heer Luk Van Biesen (Open VLD) die op 08 januari 2014 een wetsvoorstel heeft ingediend tot wijziging van de inkomstenbelasting wat de giften van de hogescholen betreft. Dit oorspronkelijk wetsvoorstel is overgenomen door Veerle Wouters (N-VA) op 23 juli 2014. Tot op heden werd dit wetsvoorstel nog niet behandeld in de kamer van volksvertegenwoordigers.

VLHORA vraagt alle partijen met aandrang om dit voorstel zo snel mogelijk te bespreken zodat deze ongelijkheid kan worden weggewerkt.



Praktijkgericht Onderzoek in Nederland groeit

Op 6 juli 2015 organiseerde het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA van de Nederlandse overheid samen met onderzoekers en beleidsmakers van hogescholen en haar stakeholders uit bedrijven en de publieke sector samen een strategiesessie over onderzoek aan de hogescholen. In de Future Center van Rijkswaterstaat te Utrecht werd iedereen uitgedaagd om als co-creatoren het praktijkgericht onderzoek aan de hogescholen verder strategisch uit te bouwen. Stakeholders, vertegenwoordigers van overheden en hogescholen werkten in verschillende brainstormsessies samen om antwoorden te geven op de noden van de 21e eeuw.

Vooreerst focusten bedrijven en publieke stakeholders op de strategische kracht van onderzoek aan de hogescholen dat perfect gepositioneerd zit tussen de praktijk van het werkveld en deze van het kennisveld. Onderzoek aan de hogescholen is in grote mate vraaggestuurd en geeft een antwoord op directe economische en maatschappelijke noden. Impactgerichtheid van onderzoek aan de hogescholen is en werd door de stakeholders aanzien als een belangrijke strategische focus.

Bovendien startte het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA dit jaar ook strategische samenwerkingen met andere ministeries en overheden. Samen bepaalden ze volgende onderzoekslijnen te ondersteunen:

  • circulaire Economie: praktijkgericht onderzoek naar hergebruik en voorkomen van afvalstoffen alsook het besparen op afvalstoffen;
  • sportonderzoek: de Nederlandse overheid zal een platform oprichten om de know how van onderzoekers samen te brengen met verschillende sportorganisaties;
  • Smart Cities: hogescholen kunnen deel uitmaken van de call Smart Urban Regions of the Future (SURF) die consortia van wetenschappelijk onderzoekers en praktijkpartijen in stedelijke regio’s laten samenwerken aan kennis op raakvlakken van ruimte, wonen, bereikbaarheid, economie en bestuur.



HBO5 ontmoetingsdag: Bouwen aan HBO5

Op 27 oktober 2015 wordt de HBO5-ontmoetingsdag georganiseerd. Bedoeling is om alle betrokkenen bij (en geïnteresseerden in) de samenwerkingsverbanden bij elkaar te brengen en kennis te laten maken. Samen kan ook vooruitgeblikt worden naar de toekomst en kunnen visies op de uitbouw van het hoger beroepsonderwijs worden uitgewisseld. Ter inspiratie zullen onder meer internationale voorbeelden en ontwikkelingen worden toegelicht door enkele sprekers.

 

Daarnaast zal ook worden geprobeerd om de eigenheid van onderwijs op niveau vijf van de kwalificatiestructuur te beschrijven door in gesprek te gaan met een panel. Plaats van het gebeuren is het Vlaams Parlement. Reserveer deze dag alvast in uw agenda of schrijf meteen in.


Het lerarenberoep in Europa

Een recent onderzoeksrapport van de Europese Commissie schetst een beeld van de gemiddelde Europese leraar (in de eerste jaren van het secundair onderwijs), zijn praktijk en percepties. Onderzocht werd wat de invloed is van vijf factoren: de demografie van leraren en de werkcondities, de initiële lerarenopleiding, de instap in het lerarenberoep, verdere professionalisering, internationale mobiliteit en de aantrekkelijkheid van het lerarenberoep.

Leraren blijken in Europa gemiddeld vrouw en ouder dan 40 jaar te zijn. Gezien het aankomende pensioen van een grote groep leraren wordt dan ook gevreesd voor tekorten. In alle Europese landen wordt het aantrekken van voldoende gekwalificeerd personeel in het lerarenberoep in toenemende mate als een prioriteit gezien waarop ingespeeld wordt met allerhande promotiecampagnes die het imago van het beroep moet versterken.

De initiële lerarenopleiding wordt zowel geïntegreerd als volgend op een basisopleiding in een bepaald domein aangeboden en kan, afhankelijk van het land, op bachelor- of masterniveau worden georganiseerd (telkens in ongeveer de helft van de Europese landen), De eerste jaren in het lerarenberoep worden als een belangrijke fase beschouwd waarbij in twee derde van de landen extra begeleiding wordt voorzien. Een vorm van mentoring bestaat in bijna elk onderwijssysteem. Ook verder in de loopbaan bestaan nog belangrijke vragen naar verdere professionalisering die kan helpen om de onderwijspraktijk te versterken en innoveren.

Het integrale rapport is terug te vinden op de website van de Europese Commissie. Het standpunt van VLHORA over het beroepsprofiel van de leraar vindt u hier.



Knelpuntberoepen 2015

De VDAB publiceert elk jaar een lijst met de knelpuntberoepen in Vlaanderen. Per beroep wordt aangegeven waarom het een knelpunt vormt. Er zijn drie mogelijke oorzaken:

  • kwantitatief tekort: er is een te lage uitstroom uit het onderwijs, bijvoorbeeld omdat te weinig studenten die richting kiezen of omdat er geen schoolse opleiding voor bestaat;
  • kwalitatief tekort: de kandidaten beschikken niet over de gevraagde bekwaamheden;
  • specifieke arbeidsomstandigheden: weekendwerk, laag loon, zwaar werk, stress...

De lijst van de VDAB vind je hier.

De knelpuntberoepenlijst van VDAB verschilt van de knelpuntberoepenlijst van RVA. De RVA publiceert elk jaar een lijst van studies die voorbereiden op een beroep waarvoor een significant tekort aan arbeidskrachten bestaat. Onder bepaalde voorwaarden kan de student een vrijstelling krijgen om studies te volgen met volledig leerplan die hen voorbereiden op de uitoefening van een knelpuntberoep.

De lijst van de RVA vind je hier.



Kwaliteit in de klas

Onder deze titel verscheen een tweede essay ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van de Vereniging Hogescholen. Het is geschreven door Ron Bormans, Maaike Bajwa, Erwin van Braam en Izaak Dekker, allen van de Hogeschool Rotterdam. In dit essay staan de auteurs stil bij de ontstaansredenen van het hoger beroepsonderwijs in Nederland (de hogescholen). De hogescholen voorzien de maatschappij van gekwalificeerd personeel en zijn de trap naar succes voor sociale klimmers. Recente trendanalyses van Hogeschool Rotterdam en de Vereniging Hogescholen (de koepelorganisatie van de Nederlandse hogescholen) laten zien dat sinds de focus op kwalificatie is gericht, er minder kansen worden geboden aan studenten met een lagere sociaal-economische achtergrond. De oplossing voor het waarmaken van hoge kwalificatie-eisen zonder dat het hbo verandert in een ‘sorteermachine’ ligt in de klas, aldus de auteurs.

De publicatie vind je via deze link.

Het eerste essay in deze reeks was van de hand van Ad de Graaf (directeur van de Vereniging Hogescholen) en schetste onder de titel ‘Wegwijzers naar #hbo2025’ aan de hand van 7 boeken de toekomstige uitdagingen van het hogescholenonderwijs in Nederland.



De waarde(n) van weten: Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015-2025 in Nederland

Onder bovenstaande titel zet de Nederlandse minister van onderwijs, cultuur en wetenschap (OCW) Bussemaker de koers uit voor het hoger onderwijs voor de komende 10 jaar. Het document is pas sinds gisteren (7 juli) gelanceerd.

De minister wil ‘Onderwijs van wereldformaat’ en koppelt daaraan ook een ‘investeringsagenda’ omdat ze beseft dat de evolutie niet haalbaar is zonder meer middelen. In de tekst heet het: “Om recht te doen aan de groei van het aantal studenten in het hoger onderwijs, de toegenomen diversiteit en het maatwerk dat dit vereist in het hoger onderwijs, is een extra impuls nodig.”

De minister spreekt ook de ambitie uit om naast de kwalificatie ook meer aandacht te hebben voor socialisatie en persoonsvorming en wil de flexibiliteit in het hoger onderwijs nog verhogen. Ze ziet daarvoor ook sterkere samenwerking over de grenzen van het hbo (hogescholen) en het wo (universiteiten) heen.

Meer maatwerk bieden in het hoger onderwijs, talenten van de studenten centraal stellen, investeren in de ontwikkeling van docenten, sterke verwevenheid van onderzoek met het onderwijs, zijn nog andere ambities die uit deze agenda blijken.



Wie Wat Waar

  • Reinhilde Henckens (TM) wordt vervangen door Annie Goossens (voor samenwerkingsverband Thomas More) in het Platform HBO5.
  • Bruno Deloght (UA) stelt zijn waarnemend mandaat in de werkgroep sociaal beleid ter beschikking. Er wordt voorgesteld dat Ruth Stokx (KU Leuven) dit mandaat op zich neem.
  • Inge Maes (Odisee) wordt in de werkgroep sociaal beleid opgevolgd door Erik Uytterhoeven (Odisee).
  • André Verkens en Gertjan De Smet (Odisee) worden in de overleggroep lerarenopleiding opgevolgd door Ann Martin (Odisee).
  • In opvolging van het mandaat van Boris Snauwaert (HoGent) wordt Lieven Verbert (AP) afgevaardigd in de Vlor commissie diversiteit.
  • Het VSKO wordt 'Katholiek Onderwijs Vlaanderen'. Deze naamswijziging vormt het voorlopig sluitstuk van een interne herstructurering.


KALENDER

  • 27 oktober 2015 - Ontmoetingsmiddag HBO5 - meer info 
  • 22 februari 2016 - Noteer alvast het VLHORA-congres in uw agenda!


De VLHORA is gesloten van 20 juli 2015 t.e.m. 7 augustus 2015.
Maandag 10 augustus zijn we terug bereikbaar.



U heeft ook een bericht?

Uw instelling organiseert een studiedag, congres, ... dat interessant en toegankelijk is voor het hoger onderwijs? Uw aankondiging kan worden opgenomen in de VLHORA-nieuwsbrief. Voor praktische informatie; contacteer myriam.slock@vlhora.be.



U heeft ook een vacature?

Vacatures op beleidsniveau in de Vlaamse hogescholen die aan het VLHORA-secretariaat bekend worden gemaakt, worden gepubliceerd op de VLHORA-website.


Volg ons via:
Contact: Ravensteingalerij 27 bus 3 - 1e verd.    B-1000 Brussel    |    tel. +32(0)2 211 41 95     |    E-mail