De performatieve documentaire als praktijk
Dit onderzoeksproject verkent nieuwe manieren om documentairefilms te maken,
waarbij samenwerking (co-labor) en co-auteurschap centraal staan. Traditioneel
worden documentaires zo vormgegeven dat verhalen, middels de manier van filmen,
kaderen en monteren, maximale impact genereren. Mensen die gefilmd worden delen
hun ervaringen, maar hebben weinig tot geen invloed op de representatie ervan in de
uiteindelijke film. Zelfs wanneer zij ’’hun eigen verhaal’’ mogen delen, wordt hun
aanwezigheid op het scherm materiaal dat door de filmproductie wordt gebruikt, in
plaats van een actieve co-creatie of wederzijdse uitwisseling.
Ons project vertrekt vanuit de vraag: wat gebeurt er wanneer documentaire een écht
gezamenlijke praktijk wordt, waarin deelnemer en film werkers samen keuzes maken?
Om dit te verkennen onderzoeken we werkmethodes zoals reenactment, generatief
scriptschrijven en gearticuleerde modellen voor samenwerking waarin deelnemers een
actieve rol spelen in hoe hun ervaringen worden verbeeld. Het project daagt de
bestaande filmindustrie infrastructuur uit en maakt het filmproces zelf zichtbaar: het
publiek krijgt niet alleen het eindresultaat te zien, maar ook de samen-werk structuur die
daaraan ten grondslag ligt.
Het onderzoeksproject levert films, workshops en een methodologische handleiding op.
Het draagt bij aan het opbouwen van een meer transparante, inclusieve en ethische
filmpraktijk, relevant voor zowel filmindustrie als filmonderwijs.
Valery De Smedt