Een ecosystemisch en participatief onderzoek naar meer toegankelijke, cliëntgerichte en werkbare zorg voor kinderen en jongeren met ontwikkelingsproblemen.

In Vlaanderen zoekt naar schatting 15 à 25% van de gezinnen ondersteuning voor zorgen rond de ontwikkeling van hun kind (0-14 jaar). Zij botsen op een versnipperd zorglandschap, met discontinuïteit en wachttijden die oplopen tot meer dan 2 jaar. Dit schaadt ontwikkelingskansen van kinderen, belast gezinnen zwaar en zet de werkbaarheid voor professionals onder druk. Zorganisatie benadert deze verweven uitdagingen niet enkel als een capaciteitsprobleem, maar als een fundamenteel organisatie- en ecosysteemvraagstuk. Voortbouwend op eerder onderzoek, zoals PWO-project CAR 2.0, schaalt dit project op van organisatieniveau naar het regionale zorgecosysteem. 

Er wordt onderzocht hoe zorg over organisatie- en sectorgrenzen heen anders georganiseerd kan worden, zodat kinderen en gezinnen sneller passende, beter afgestemde en minder onderbroken ondersteuning krijgen, en professionals in werkbare organisatievormen kwaliteitsvolle zorg kunnen bieden. 

Het project start met een provinciale discrepantieanalyse van zorgnoden en -aanbod in West Vlaanderen. In een geselecteerde referentieregio wordt het zorgecosysteem in kaart gebracht via trajectcartografie, analyse van organisatorische werking en samenwerking, en kwalitatief belevingsonderzoek, met aandacht voor kwetsbare gezinnen. Op basis van deze 'As-Is'-diagnose cocreëren we met formele en informele actoren 'To-Be'-scenario's en beleidsaanbevelingen, vertrekkend vanuit de principes van Innovatieve Arbeidsorganisatie (IAO). Tot slot ontwikkelt Zorganisatie een dienstverleningsaanbod met concrete materialen en methodieken voor analyse en herontwerp, bruikbaar voor zorg- en andere organisaties met gelijkaardige uitdagingen. Zo levert het project regiospecifieke kennis en breed inzetbare instrumenten op met maatschappelijke relevantie.

Met dit project beogen we concrete, praktijkgerichte realisaties op drie niveaus: regiospecifieke output op zowel provinciaal niveau (West-Vlaanderen) als op het niveau van het geselecteerde zorgecosysteem, generieke instrumenten die breder inzetbaar zijn, en valorisatie via dienstverlening, kennisdeling en onderwijsintegratie. Regiospecifieke output (focus referentieregio West-Vlaanderen) 
Uitkomst 1: Rapport discrepantieanalyse (provinciaal/regionaal niveau) 
Type: Product 
Doelgroep: Netwerkcoördinatoren (zoals WINGG), eerstelijnszones, beleidsmakers 
Omschrijving: Een kwantitatief en datagedreven overzicht van de zorgnoden afgezet tegen het zorgaanbod in de provincie West-Vlaanderen. Dit rapport vormt de empirische basis voor de selectie van de referentieregio en brengt regionale verschillen in noden, aanbod en mogelijke discrepanties systematisch in kaart. 
Beoogde meerwaarde: Het rapport beantwoordt de nood aan een populatiegerichte programmatie van het zorgaanbod, en biedt een objectieve onderbouwing voor de keuze van de referentieregio. Daarnaast biedt het aanknopingspunten om schaarse capaciteit op termijn doelmatiger te spreiden. 
Uitkomst 2: Rapport ecosysteemanalyse en trajectcartografie ('As-Is' diagnose) 
Type: Product 
Doelgroep: Zorgorganisaties, informele actoren, leidinggevenden en netwerkcoördinatoren
Omschrijving: Een geïntegreerde analyse van de huidige werking van het regionale zorgecosysteem. Dit rapport combineert visuele trajectcartografie vanuit cliëntperspectief, die reële routes, breuklijnen en periodes van zoeken en wachten zichtbaar maakt, met kwantitatieve flow-data over onder meer wachttijden, instroom, doorstroom en doorverwijzing. Daarnaast bevat het kwalitatieve inzichten over ervaren werkbaarheidsdruk, morele stress, afstemmingsproblemen en coördinatielast bij professionals en informele actoren. 
Beoogde meerwaarde: Deze output vormt een formele nulmeting van het huidige systeem en objectiveert inefficiënties, gebrek aan afstemming, discontinuïteit en structurele werkbaarheidsproblemen. Ze biedt daarmee een onderbouwde basis voor reflectie, beleidsontwikkeling en herontwerp.
Uitkomst 3: Co-gecreëerde 'To-Be'-ecosysteemscenario's 
Type: Product/proces 
Doelgroep: Zorgorganisaties, netwerkactoren, formele en informele actoren 
Omschrijving: Lokaal afgetoetste en wetenschappelijk onderbouwde scenario's voor een anders georganiseerd zorgecosysteem. Deze scenario's vertrekken vanuit de noden van het kind en gezin en verkennen hoe geïntegreerde zorg, continue trajectondersteuning, betere afstemming en meer werkbare organisatievormen op ecosysteemniveau vorm kunnen krijgen. De scenario's krijgen de vorm van een blauwdruk waarin verschillende organisatiekeuzes, met hun voor- en nadelen en implicaties voor processen, werking, cultuur, werkbeleving en zorg, systematisch tegenover elkaar worden geplaatst. De blauwdruk kan dan als basis dienen voor verdere verfijning en implementatie, afhankelijk van de missie, visie en strategische keuzes van het zorgecosysteem (en andere ecosystemen die hiermee aan de slag willen gaan). 
Beoogde meerwaarde: Deze output levert concrete, onderbouwde en gedragen modellen aan voor het herontwerpen van zorgprocessen, met als doel capaciteit beter te benutten, trajecten cliëntgerichter te organiseren en de werkbaarheid voor professionals te versterken. Ze kunnen tevens als inspiratie dienen voor andere regio's, met de nodige aandacht voor noodzakelijke aanpassingen omwille van regionale eigenheden.
Uitkomst 4: Beleidsaanbevelingen 
Type: Product 
Doelgroep: Lokaal, provinciaal en Vlaams beleid 
Omschrijving: Een adviesrapport waarin de beleidsmatige, organisatorische en institutionele randvoorwaarden worden geëxpliciteerd die nodig zijn om de ontwikkelde ecosysteemscenario's haalbaar, schaalbaar en duurzaam te maken. Dit adviesrapport geeft zicht op de factoren die relevant zijn voor de organisatie van kwalitatieve zorg en een sector die gemotiveerde professionals aantrekt en aan boord houdt. 
Beoogde meerwaarde: Deze output biedt beleidsmakers concrete handvatten om de randvoorwaarden te versterken voor meer geïntegreerde, toegankelijke en werkbare zorg. Zo helpt ze belemmeringen weg te werken die vandaag netwerkvorming, afstemming en een doelmatige organisatie van zorg bemoeilijken.
Generieke output (breder inzetbaar dan de referentieregio) 
Uitkomst 5: Roadmap en instrumentarium voor organisatieanalyse en herontwerp 
Type: Product 
Doelgroep: Begeleiders van ontwerptrajecten binnen en buiten de zorgsector 
Omschrijving: Een generieke en praktijkgerichte methodiek, bestaande uit een roadmap en instrumentarium, waarmee organisaties en netwerken ondersteund kunnen worden bij organisatieanalyse en herontwerp. Deze methodiek vertrekt vanuit de in het project ontwikkelde aanpak voor ecosysteemanalyse en participatief herontwerp, en vertaalt deze naar een bruikbare en overdraagbare werkwijze voor andere contexten met gelijkaardige uitdagingen zoals complexiteit, fragmentatie, afstemmingsproblemen en werkbaarheidsdruk.
Het instrumentarium bestaat uit een roadmap, concrete werkvormen, materialen, leidraden en ondersteunende instrumenten die inzetbaar zijn in analyse-, reflectie- en herontwerptrajecten. Het instrumentarium is bedoeld als een hanteerbaar kader voor begeleiders van ontwerptrajecten in organisaties en netwerken. Het omvat twee grote luiken: analyse en herontwerp. 
Binnen het luik analyse worden materialen en instrumenten ontwikkeld om efficiëntie, effectiviteit, werkbaarheid en organisatorische kenmerken in kaart te brengen. 
Het gaat onder meer om: 
- Een leidraad om relevante flow-, performantie- en werkbaarheidsindicatoren systematisch in kaart te brengen; 
- Een organisatiescan die peilt naar signalen zoals doorlooptijden, wachttijden, variatie in doorlooptijden, overdrachtsmomenten, instroom, doorverwijzing, verzuim, verloop, betrokkenheid, regelruimte en taakeisen; 
- Interviewleidraden om de organisatie van het primair proces, de samenwerking tussen actoren, de teamwerking en het HR-beleid in kaart te brengen; 
- Een prototype van een digitaal dashboard dat illustreert hoe relevante indicatoren visueel toegankelijk kunnen worden samengebracht ter ondersteuning van datagedreven beleidsvoering en continue kwaliteitsverbetering. 
Binnen het luik herontwerp worden methodieken en werkvormen ontwikkeld die, vertrekkend vanuit de analyse, toewerken naar alternatieve manieren van organiseren. 
Het gaat onder meer om: 
- Instrumenten om missie, visie en kernopdracht te expliciteren en aan te scherpen als richtinggevend kader voor organisatieontwerp; 
- Methodieken om verschillende soorten vragen, trajecten of 'orders' binnen een doelgroep te onderscheiden en te sorteren in relevante deelstromen; 
- Werkvormen om te reflecteren over hoe werk, rollen en verantwoordelijkheden anders georganiseerd kunnen worden, met aandacht voor end-to-end verantwoordelijkheid, afstemming en teamwerking; 
- Formats om de vertaalslag te maken van een macro-ontwerp naar een micro-ontwerp, met aandacht voor HR-beleid, leiderschap, teamsamenstelling, teamontwikkeling en randvoorwaarden voor werkbare jobs; 
- Kennisdelende materialen rond de principes van innovatieve arbeidsorganisatie en hun betekenis voor complexe organisatie- en netwerkvraagstukken. 
Beoogde meerwaarde: 
Dit instrumentarium kan door begeleiders ingezet worden in dienstverlening om organisaties en netwerken te ondersteunen bij organisatieanalyse en herontwerp. Dit sluit aan bij de uitdagingen waar steeds meer organisaties mee geconfronteerd worden, onder meer door toenemende arbeidsmarktkrapte, demografische ontwikkelingen, werkbaarheidsdruk en maatschappelijke complexiteit.
Valorisatie, kennisdeling en onderwijsintegratie 
Uitkomst 6: Ondersteuning en valorisatie via dienstverlening 
Type: Dienst 
Doelgroep: Zorgorganisaties, netwerkstructuren, welzijnsorganisaties, overheden en organisaties uit andere sectoren met gelijkaardige uitdagingen op het vlak van complexiteit, samenwerking en werkbaarheid. 
Omschrijving: De roadmap met bijhorend instrumentarium (zie uitkomst 5) vormt de basis voor een dienstverleningsaanbod dat stapsgewijs kan worden opgenomen in verdere dienstverlening op maat. Dit maakt het mogelijk om organisaties en netwerken gericht te ondersteunen bij het interpreteren van knelpunten, het begeleiden van reflectieprocessen en het vormgeven van herontwerp.
De dienstverlening kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de noden en maturiteit van de betrokken organisatie of het netwerk, zoals: 
- Workshops rond organisatieanalyse, werkbaarheid, flow en Innovatieve Arbeidsorganisatie; 
- Procesbegeleiding bij analyse- en herontwerptrajecten; 
- Opleidingstrajecten voor leidinggevenden, HR-professionals, kwaliteitsmedewerkers en netwerkcoördinatoren; 
- Advies en consultancy bij het vertalen van analyse naar beleidskeuzes, ontwerpkeuzes of implementatiestappen; 
Beoogde meerwaarde: De dienstverlening biedt een duurzaam perspectief op verdere opname, toepassing en opschaling van de projectresultaten via begeleiding en professionalisering.
Uitkomst 7: Kennisdeling, bewustwording en draagvlakopbouw 
Type: Proces en producten 
Doelgroep: Stuurgroepleden, netwerkactoren, beleidsmakers, zorg- en welzijnsorganisaties, informele actoren en andere geïnteresseerde stakeholders 
Omschrijving: Via de stuurgroep en gerichte disseminatie- en kennisdelingsactiviteiten wordt gedurende het project actief ingezet op bewustwording, gedeeld probleembegrip en draagvlakopbouw rond de nood aan anders organiseren en mogelijke alternatieven. Deze kennisdeling krijgt concreet vorm via periodieke terugkoppelingen aan de stuurgroep, presentaties op studiedagen en conferenties, de verspreiding van toegankelijke kennisproducten zoals white papers, belevingsverhalen/getuigenissen van gezinnen voor de sensibilisering van het bredere publiek en een slotevent voor het brede Vlaamse (zorg)werkveld op het einde van de projec