Gitaarliederen en de 19e eeuwse populaire muziekcultuur
Voordat de piano zijn definitieve vorm aannam, werden kunstliederen ook door verschillende andere instrumenten begeleid, bijvoorbeeld door harp of lier, en in het bijzonder door gitaar. Zowel uit de overvloedige aanwezigheid van gitaarliederen in archieven en bibliotheken, als uit de vroeg-negentiende-eeuwse iconografie, blijkt dat romances met gitaarbegeleiding in onze streken erg populair waren.
Die muziek werd niet in de theaters of aan de hoven gespeeld, maar circuleerde als bladmuziek onder amateurs in de huiselijke kring. Het succes van het genre dreef verschillende Vlaamse uitgevers, in navolging van hun Franse confraters, om vanaf de jaren 1830 abonnementen op verzamelingen gitaarliederen aan te bieden. Die bevatten zowel muziek die origineel voor gitaar en zang is geschreven, als bewerkingen voor gitaar van andere liederen, opera-aria's of korte scènes.
De bibliotheek van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen bevat verschillende jaargangen van zulke abonnementen. Om ze te doen klinken, ontbreekt het ons echter aan voorbeelden wat betreft uitvoeringspraktijk en stilistisch kader: we kunnen ons niets voorstellen bij commerciële muziek uit 1830, de muzikale stijl van amateurzangers en –gitaristen, binnen de specifieke akoestiek van 19e-eeuwse woonruimtes.
In dit onderzoeksproject gaan we aan de slag met de bladmuziek, gewapend met recente studies over de romance, en gesteund door cutting-edge expertise over romantische gitaren, om het gitaarlied nieuw leven in te blazen.
Resultaten
De artistieke output zal bestaan uit niet-professionele opnames van de volledige inhoud van de vier jaargangen aan journaux gitaarliederen die het KCA in zijn bezit heeft, dit wil zeggen 199 liederen. Die zullen worden bewaard op de N-schijf, en een deel, dat illustratief is voor het onderzoek, zal via Soundcloud ook openbaar worden gemaakt.
De reflectie zal in eerste instantie worden bijgehouden in een document op Teams, van waaruit informatie kan worden gebruikt om concertprogramma’s, lezingen en andere contextinformatie te schrijven. Bij de afsluiting van het project kan een abstract worden gedeeld, met links naar opnames, op de Research Catalogue.
Daarnaast voorzien we om een artikel te schrijven over gitaarliederen en de 19e-eeuwse populaire muziek, die aangeboden kan worden aan, bijvoorbeeld, Speculum musicae (Brepols) of Digital Guitar Archive Editions. Het artikel zou vertrekken van een beschrijving van de stukken, vervolgens inzoomen op hun conceptie en verspreiding via journaux naar private spelers, en van daaruit een these formuleren over een populaire muziekcultuur.
Waar mogelijk zal worden deelgenomen aan congressen en symposia.
De inzichten uit de reflectie zullen op hun beurt de interpretatie van de liederen bevruchten. Wanneer we aldus tot een rijp idee over het repertoire zijn gekomen, kunnen we zoeken naar fondsen om een selectie liederen, eventueel aangevuld met gitaarliederen uit andere bronnen, ook professioneel op te nemen. De klinkende output zal ook live worden gecommuniceerd met het brede publiek, bijvoorbeeld in de nasleep van het project De gitaar van Bastien.
Eva Brodelet
