Huismuziek: Een voorstelling van de Belgische muziekcultuur thuis in de 19e eeuw.

Tijdens de Covid19-pandemie zorgde het opgelegde thuiswerk voor een ongeziene creatieve bloei in de huiskamer. Ook muzikanten bekwaamden zich in streamingsessies, balkon- en straatconcerten en zoomonderwijs (De Munck & Gielen 2020). Nochtans is de huiskamer als creatieve locus bij uitstek allerminst een nieuw gegeven: tot nog geen eeuw geleden maakte thuismusiceren meer dan nu deel uit van het dagelijkse leven. Zowel muziekuitvoeringen voor publiek als muziekonderwijs hadden hun plaats binnen de huiselijke kring. Specifieke muziekgenres werden er beoefend, zoals reducties van orkestmuziek voor piano of vierhandig piano, lied en zijn voorganger, de romance, zowel met piano- of harmonium- als met gitaar- of harpbegeleiding, kameropera’s of werken voor magische lantaarnprojecties. Muziekeducatie gebeurde eveneens, in het bijzonder voor vrouwen en voor de aristocratie, thuis, aangezien conservatoria in oorsprong enkel bedoeld waren voor wie zich anders geen muziekonderricht kon permitteren (Weber 2001). Dat het privé-onderwijs soms zeer degelijk was, blijkt uit de vele composities die de ‘amateurs’ hebben nagelaten. Deze onzichtbare muziekscène maakt wezenlijk deel uit van onze muziekgeschiedenis. Er is echter weinig onderzoek naar, onder meer omdat het bronnenmateriaal diffuus en heterogeen is (Bashford 2010, 293). Het omvat convoluten en huisbibliotheken, beschrijvingen in de literatuur, partituren, tijdschriften en kranten, egodocumenten, iconografie. Sinds de publieke muziekscène via opnames en radio het huis zijn binnengedrongen, zijn veel werken die enkel in het private circuit circuleerden, uit de muziekpraktijk verdwenen, ongeacht het talent van hun makers en uitvoerders. Dit project is een vooronderzoek, dat de opstart beoogt van één of meerdere sub-onderzoeken, die samen een beeld moeten schetsen van de thuismusiceercultuur in België in de 19e eeuw, en de relevantie daarvan vandaag. De directe output van het project zal bestaan uit uitvoeringen, een studiedag met performances, en op basis daarvan een of meerdere FWO-aanvra(a)g(en). Dit dossier wordt gesteund door dr. Bart Moens (UA) en dr. Annelies Andries (Universiteit Utrecht).