Let’s speak art: de taal van Benoit

De negentiende-eeuwse Vlaamse componist Peter Benoit (1834-1901) schreef verschillende werken op
basis van een inspiratiebron die buiten de muziek ligt. Een hiervan is de pianocyclus Contes et ballades uit
1861, een reeks van vijftien pianostukken die volgens eigentijdse bronnen geïnspireerd is op volksverhalen
waarmee Benoit als kind in Harelbeke in aanraking was gekomen (cf. Le guide musical, 13 juni 1861). In
deze cyclus liet Benoit zich niet enkel inspireren door de verhaalstof, maar ook door de handeling van het
vertellen zelf (de voordracht, of declamatie). Bij een lezing van de partituur lijkt het declamatorische karakter
soms zelfs te willen primeren op een zuiver muzikale logica. Het letterlijke gebruik van recitatieven in deze
pianomuziek vormt hiervan een treffend voorbeeld.
In het voorliggende project benader ik als pianist de muziek van Peter Benoit vanuit een negentiende-eeuwse
vertel- en declamatiecultuur. Dit doe ik door de praktijk van de gesproken voordracht naast de uitvoering van
de Contes et ballades te plaatsen, en op basis van verhaalstof en verteltechnieken een narratieve lezing voor
te stellen van dit repertoire. In een latere fase wordt deze invalshoek ook toegepast op Benoits bredere
oeuvre, in het bijzonder het oratorium De oorlog (1869-1873).
Via de narratieve lezing van Benoits muziek wil ik uiteindelijk op zoek gaan naar een diepere kern, die zich
situeert rond de volgende gedachte: de voordracht is een tussenstap tussen taal en muziek. Doordat de
voordrachtskunst gaandeweg uit het maatschappelijke weefsel is verdwenen (cf. Brouwers 2003: 24), is de
verhouding tussen taal en muziek veranderd – instrumentale muziek lijkt minder talig te zijn geworden. Voor
een componist als Benoit, wiens oeuvre in sterke mate op een vertelcultuur lijkt te steunen, heeft dit tot gevolg
dat zijn oeuvre vaak niet op basis van de juiste criteria wordt beoordeeld.
Het uiteindelijke doel van dit project is om de vertellende tendens, die door Benoits oeuvre loopt, te duiden

en naar buiten te brengen via muziek en woord, aan de hand van een publicatie, opnames, lecture-
performances, artikels, en tot slot ook een voorstelling die is gericht op een breder publiek.