PWO SG SAW Samenwerken met sleutelfiguren in de buurt
De zorgsector en de toegang tot zorg staan zwaar onder druk. Personeelstekort, complexe zorgvragen, vergrijzing, digitalisering, diversiteit, … dwingen zowel de overheid als de praktijk tot het herdenken van hoe zorg en welzijn georganiseerd worden in de toekomst. In dat verhaal krijgt de buurt opnieuw een belangrijke betekenis. Zo blijkt uit het sociaal cohesieplan (p26-27) van minister Crevits, de beleidslijn rond buurtgerichte zorg en de omzendbrief lokaal sociaal beleid van minister Gennez (p65-69), het ToekomstZorg-project van KUL en de Caruna-dialoog van CM. De samenwerking en betrokkenheid van professionals, sociaal schaduwwerk en informele spelers (Welschen & Schrooten, 2022) lijken een essentiële bouwsteen binnen dit vraagstuk.
Toch is het een samenwerking die niet zomaar kan geclaimd of opgelegd worden. Het vergt visie, een gemeenschappelijke taal en een gedeelde aanpak. In de literatuur en praktijken rond de uitbouw van zorgzame buurten, met als één van de drie pijlers de samenwerking tussen de formele en informele zorgactoren (Steurs e.a., 2024), (Van Mechelen e.a., 2019), wordt ingezoomd op de rol van informele sleutelfiguren, als belangrijke brugfiguren (Movisie, Prevent Hogeschool Utrecht, Kennisplein Inclusief Samenleven). Er bestaat echter weinig onderzoek in Vlaanderen en Brussel dat specifiek inzoomt op de rollen, noden en verwachtingen van deze informele spelers, of op een duurzame samenwerking tussen professionals en deze burgers (Ponzoni en Pels, 2016). Er is nood aan een overzicht die het geheel van eerder fragmentarische benaderingen in de literatuur structureert en inzichtelijk maakt.
In dit onderzoek verdiepen we ons in het continuüm van sleutelfiguren dat we in de literatuur en de praktijk tegenkomen (zoals vrijwilligers - sociaal schaduwwerk – burenhulp – mantelzorg), met bijzondere aandacht voor informele sleutelfiguren die niet in georganiseerd verband actief zijn, en de samenwerking tussen deze sleutelfiguren en formele organisaties, actief in de uitbouw van zorgzame buurten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Via literatuurstudie en casestudies van vier Brusselse zorgzame buurtwerkingen (waarbinnen focusgroep- en individuele gesprekken, en werksessies met het lerend netwerk), ontwikkelen we vanuit een analyse van rollen, noden en verwachtingen profielen van sleutelfiguren (persona’s). Samen met het lerend netwerk komen we vanuit deze profielen tot een toekomstgerichte visie, een gedeeld taalregister en concrete handvatten voor een versterkende samenwerking (werkwijzer met reflectievragen en een praktijkkompas).
