Abstractieopbouw in de lessen bewerkingen in het lager onderwijs

Er is momenteel veel aandacht voor het dalende niveau van de wiskundige kennis en vaardigheden van onze kinderen en jongeren. Nochtans doen leerkrachten in het basis- en secundair onderwijs erg hun best tijdens de wiskundelessen. Wat is er dan aan de hand en nog belangrijker, hoe kunnen we het tij doen keren? Voor het beantwoorden van deze vragen focust dit PWO-project zich op het domein hoofdrekenen. Leerlingen leren in de basisschool verschillende gestandaardiseerde en handige strategieën om bewerkingen op te lossen. Toch blijkt de overgang naar het meer abstracte rekenen met letters voor heel wat leerlingen erg moeilijk. Het lijkt wel alsof leerlingen de achterliggende wiskundige principes (eigenschappen van bewerkingen, verbanden tussen bewerkingen, enz.) niet voldoende doorgrond hebben, om te weten wanneer ze welke strategie mogen/kunnen gebruiken. De spelregels en het speelveld zijn niet helder, wat bij rekenen met letters nadien voor heel wat problemen zorgt.

In dit PWO-project brengen we in kaart hoe en op welk niveau (procedureel of conceptueel) de verschillende rekenstrategieën op dit moment in de basisschool worden aangebracht. We zoeken uit op welke manier de volgende graad van abstractie wordt voorbereid. Daarnaast ontwerpen we een doordachte leerlijn als vertrekpunt om het anders aan te pakken. Op basis van dit plan ontwerpen we een aantal materialen (toelichtingen, voorbeelden van uitgewerkte lessen of leerbogen, enz.) die leerlingen ondersteunen om op een meer inzichtelijke manier met getallen te rekenen en die leerkrachten lager onderwijs en studenten van de bachelor lager onderwijs helpen bij de ondersteuning van dit leerproces.

We stellen de leerlijn en ondersteunende materialen in eerste instantie ter beschikking van leerkrachten(teams) uit het basisonderwijs. Zij kunnen de leerlijn en materialen gebruiken en aanpassen om zo een schooleigen plan op te zetten waarmee ze aan meer samenhangende kennis en vaardigheden voor het domein hoofdrekenen kunnen werken. Daarnaast delen we de leerlijn en materialen ook met studenten in de educatieve bachelor lager en secundair onderwijs, en vakgroepen wiskunde in het secundair onderwijs, zodat zij de beginsituatie van hun leerlingen beter kunnen inschatten en mogelijke problemen beter kunnen remediëren.