Be ready to help? Ontwikkelen van een inzetkader voor crisisvrijwilligers op lokaal niveau

De laatste jaren spreekt de overheid graag en veel over gedeelde verantwoordelijkheid en (zelf)redzaamheid van burgers in relatie tot veiligheid en veiligheidszorg. Parallel aan de tendens om in het kader van criminaliteit of overlast in te zetten op diverse vormen van burgerparticipatie en zo de veiligheid in de woon- en leefomgeving te verbeteren, wordt de betrokkenheid van burgers ook steeds meer als een sleutelelement van efficiënt crisismanagement gezien.

Recente voorbeelden, zoals de overstromingen in de Vesder-vallei, de COVID-19 pandemie, toonden reeds aan dat burgerhulp veel potentieel biedt tijdens (acute) crisissituaties. Zo kwam er een grote golf aan solidariteit op gang onder de burgers, wat resulteerde in tal van (in)formeel georganiseerde vrijwilligersnetwerken. Echter, het bleek voor zowel de lokale overheden, de betrokken disciplines als de bestaande vrijwilligersnetwerken moeilijk om alle hulp te coördineren en aan te sturen. Niet enkel de praktische organisatie van burgerhulp tijdens een crisissituatie wordt hierbij als een uitdaging gezien, maar -bij uitbreiding- ook hoe de zelfredzaamheid van de burger -los van een acute crisissituatie- kan worden verhoogd, vraagt verder onderzoek.

In dit onderzoek wordt niet alleen een inventaris gemaakt van de bestaande netwerken van burgers maar wordt ook via kwalitatief en kwantitatief onderzoek inzicht verworven in het draagvlak voor en de opportuniteiten van vrijwilligersnetwerken in het verhogen van de zelfredzaamheid en het aanpakken van (acute) crisissituaties. Er wordt via deze inzichten finaal gestreefd naar het ontwikkelen van een gedragen en duidelijk inzetkader om lokale overheden te ondersteunen in het faciliteren en borgen van dergelijke vrijwilligersnetwerken in de toekomst.