Burgerschapsreflex: democratische vaardigheden aanleren via burgerschapsdialoog
Leerlingen in een superdiverse klas constructief met elkaar laten praten over Mohammedcartoons of dekolonisatie is een uitdaging. Hoe reageer je als leerkracht op uitspraken van leerlingen die ingaan tegen jouw eigen waarden? Leerkrachten die hun leerlingen burgerschapscompetenties willen bijbrengen, staan voor deze vragen.
Het leren argumenteren over maatschappelijke thema's is een prioriteit in het onderwijs sinds de vernieuwde onderwijsdoelen, maar de praktijk blijkt weerbarstig. Onderzoek toont aan dat Vlaamse leerlingen laag scoren op het vlak van burgerschapscompetenties en dat leerkrachten zich onvoldoende bekwaam voelen om dialogen te faciliteren. Ze voelen zich onzeker en vermijden soms belangrijke onderwerpen, zelfs als die kansen bieden.
Een succesvolle dialoog over maatschappelijke thema's kan de 'sense of belonging' van jongeren uit minderheidsgroepen vergroten, evenals hun identificatie met de schoolcultuur en de maatschappij. Deze 'sense of belonging' is cruciaal om tolerantie te bevorderen en democratische vaardigheden aan te leren.
Om tegemoet te komen aan de behoeften van zowel leerlingen als leerkrachten, ontwikkelen wij een aanpak met twee pijlers. Allereerst is er de BurgerschapsReflex-methodiek om burgerschapsdialogen in superdiverse klassen te voeren, gebaseerd op bestaande dialoogmodellen zoals de Socratische dialoog en interculturele communicatie. Daarnaast is er het BurgerschapsReflex-vormingstraject om leerkrachten te trainen in dialogische vaardigheden en om te gaan met hun onzekerheid.
In samenwerking met professionele leergemeenschappen ontwikkelen we deze aanpak door verschillende onderzoekscycli te doorlopen met behulp van 'Education Design Research'. We onderzoeken de impact van het professionaliseringstraject op de dialogische vaardigheden van leerkrachten en factoren die verband houden met hun onzekerheid. Ook bestuderen we hoe deze aanpak de 'sense of belonging' van jongeren uit superdiverse klassen beïnvloedt.
De implementatie van deze aanpak gebeurt in samenwerking met diverse partners uit het werkveld. Deze partners zijn betrokken als expert, als brug naar scholen, als lid van de professionele leergemeenschap of als co-auteur van onderzoeks- of praktijkgerichte publicaties.
Het leren argumenteren over maatschappelijke thema's is een prioriteit in het onderwijs sinds de vernieuwde onderwijsdoelen, maar de praktijk blijkt weerbarstig. Onderzoek toont aan dat Vlaamse leerlingen laag scoren op het vlak van burgerschapscompetenties en dat leerkrachten zich onvoldoende bekwaam voelen om dialogen te faciliteren. Ze voelen zich onzeker en vermijden soms belangrijke onderwerpen, zelfs als die kansen bieden.
Een succesvolle dialoog over maatschappelijke thema's kan de 'sense of belonging' van jongeren uit minderheidsgroepen vergroten, evenals hun identificatie met de schoolcultuur en de maatschappij. Deze 'sense of belonging' is cruciaal om tolerantie te bevorderen en democratische vaardigheden aan te leren.
Om tegemoet te komen aan de behoeften van zowel leerlingen als leerkrachten, ontwikkelen wij een aanpak met twee pijlers. Allereerst is er de BurgerschapsReflex-methodiek om burgerschapsdialogen in superdiverse klassen te voeren, gebaseerd op bestaande dialoogmodellen zoals de Socratische dialoog en interculturele communicatie. Daarnaast is er het BurgerschapsReflex-vormingstraject om leerkrachten te trainen in dialogische vaardigheden en om te gaan met hun onzekerheid.
In samenwerking met professionele leergemeenschappen ontwikkelen we deze aanpak door verschillende onderzoekscycli te doorlopen met behulp van 'Education Design Research'. We onderzoeken de impact van het professionaliseringstraject op de dialogische vaardigheden van leerkrachten en factoren die verband houden met hun onzekerheid. Ook bestuderen we hoe deze aanpak de 'sense of belonging' van jongeren uit superdiverse klassen beïnvloedt.
De implementatie van deze aanpak gebeurt in samenwerking met diverse partners uit het werkveld. Deze partners zijn betrokken als expert, als brug naar scholen, als lid van de professionele leergemeenschap of als co-auteur van onderzoeks- of praktijkgerichte publicaties.
Promotor
Eef Cornelissen
Onderzoeker
Evelyn Morreel,Steven Raeman,Laura Van den Broeck,Ruth Van Wichelen
Odisee, de co-hogeschool
01/01/2022 - 31/12/2025
Centrale contactpersoon
