DementiaSense
Projectsamenvatting:
Probleemstelling
Dementie gaat vaak gepaard met ingrijpende gedrags- en stemmingsveranderingen, zoals agitatie, angst, depressie, apathie en ontremming. Deze veranderingen verschillen sterk van persoon tot persoon en variëren naargelang het type en de fase van dementie. 97% van de personen met dementie vertoont op een bepaald moment één of meerdere probleemgedragingen en dit vooral bij de overgang van onafhankelijk naar afhankelijk functioneren of van milde naar matige dementie. Deze gedrags- en stemmingsveranderingen bemoeilijken de dagelijkse zorgverlening en verhogen de emotionele belasting bij zorgverleners, wat resulteert in toegenomen risico op burn-out bij de mantelzorger, toegenomen nood aan professionele zorg en stijging in financiële kosten. Er is steeds sprake van lijdensdruk bij de persoon met dementie en/of de mantelzorger (informele zorgverlener) of er ontstaat gevaar omwille van dit gedrag.
Een correcte inschatting van de (veranderde) gemoedstoestand is cruciaal om probleemgedrag te voorkomen en kwaliteitsvolle zorg te kunnen bieden. In de praktijk ervaren zorgverleners dit echter als bijzonder moeilijk. Vandaag bestaan er weinig wetenschappelijk onderbouwde methodieken die houvast bieden bij het observeren, herkennen en interpreteren van gemoedstoestanden bij personen met dementie, wat de kwaliteit en continuïteit van de zorg verder onder druk zet. Er is een gebrek aan consensus over een correcte beoordeling van deze gedragingen. Wanneer een verandering in gemoedstoestand wordt geobserveerd, kan er vroegtijdig ingezet worden om probleemgedrag te voorkomen.
Dit project vertrekt vanuit de duidelijke nood aan betrouwbare ondersteuningstools om deze leemte aan te pakken. Om deze redenen zal het project de haalbaarheid in kaart brengen van het gebruik van een wetenschappelijk onderbouwde methodiek om gemoedstoestand bij personen met dementie in te schatten in het werkveld.
Methodologie
- Jaar 1: exploratie en ontwikkeling
Twee gemoedstoestanden worden geselecteerd in overleg met het werkveld op basis van relevantie, moeilijkheid en belasting en op basis van inzichten vanuit de wetenschappelijke literatuur.
Via deskresearch en een nodenanalyse bij zorgverleners worden de voortekens, behoeften, uitdagingen en bestaande methodieken in kaart gebracht in kader van de 2 geselecteerde gemoedstoestanden. De wetenschappelijk onderbouwde methodiek om gemoedstoestanden bij personen met dementie in te schatten wordt ontwikkeld en gekoppeld aan bestaande gevalideerde instrumenten. Eveneens zal een workshop uitgewerkt worden om de methodiek aan te leren aan zorgprofessionals.
- Jaar 2: haalbaarheidstudie en analyse
De ontwikkelde methodiek zal aangeleerd worden aan een minimum 10 zorgverleners door middel van een workshop. De haalbaarheid van de ontwikkelde methodiek en de workshop zal getest worden in een kleinschalig piloot in 1 à 2 zorginstellingen met een minimum 10 zorgverleners.
Verwachte resultaten:
Dit project levert een overzicht op van de belangrijkste voortekens van twee gemoedstoestanden bij personen met dementie en resulteert in een wetenschappelijk onderbouwde, praktijkgerichte methodiek om deze systematisch in te schatten. De methodiek wordt getest op haalbaarheid, wat uitmondt in een rapport met bevindingen over bruikbaarheid en toepasbaarheid en inzicht geeft in randvoorwaarden. Daarnaast worden aanbevelingen geformuleerd rond ondersteunende technologieën.
De resultaten zorgen voor beter inzicht bij zorgverleners in voortekens en risicofactoren van veranderde gemoedstoestanden, vergroten het bewustzijn in zorgorganisaties over het belang van vroegtijdige signalering en bieden zorgteams een eerste hanteerbare methodiek. Dit geeft niet alleen concrete handvatten voor duurzame toepassing in de praktijk, maar vormt ook een basis voor verdere innovatie en opschaling binnen de dementiezorg.
