DiversiWijs in zicht: professionaliseren in sociaal rechtvaardig onderwijs met behulp van video-coaching

PROBLEEMSTELLING

Wanneer leerlingen uitspraken doen omtrent identiteit of diversiteit, handelen veel leerkrachten vanuit een diversiteitsstille aanpak, waarbij praten/werken rond verschillen genegeerd worden (Husband, 2012). Dit komt o.a. voort uit goede bedoelingen en/of handelingsverlegenheid; uit angst om controle te verliezen, inhoudelijk onvoldoende bijdrage te kunnen leveren of zich onvoldoende voorbereid te voelen in het omgaan met diversiteit (Céleste, 2017; 2019).

Als kinderen echter geen opening of taal krijgen om over diversiteit te praten, bestaat het risico dat ze onjuiste ideeën internaliseren en vooroordelen ontwikkelen, zelfs als die in hun eigen nadeel zijn (Agirdag, 2020; Hirschfeld, 2008).

Om een sterk zelfbeeld en positieve attitudes van leerlingen in het omgaan met diversiteit te versterken, is het belangrijk om de diversiteitscompetenties van leerkrachten te stimuleren (Slot et al., 2019; Agirdag, 2016). Recent kwamen enkele professionaliseringstrajecten hierrond op de markt; Demoklap voor secundair onderwijs (Atlas) en Kleu(te)rRijk voor kleuteronderwijs (AP). Deze initiatieven zijn veelbelovend, maar er liggen nog kansen in onmiddellijke inbedding en impactmeting in de klaspraktijk zelf.

Voorgaande projecten richtten zich minder op het eigenlijke handelen in de klaspraktijk, maar meer op de professionele kennisontwikkeling, de vaardigheden en overtuigingen van leerkrachten. Er is echter niet altijd een duidelijke lijn tussen het veronderstelde en daadwerkelijke gedrag van leraren. Eerdere studies suggereerden al dat het veranderen van de "belief systems” van leraren niet altijd leidt tot een andere lespraktijk (Romijn et al., 2021).

Om het zelfbeeld, wereldbeeld en de brede ontwikkeling van alle kinderen te bevorderen, is het belangrijk om de ondersteuning van leraren bij het uitvoeren van hun nieuwe interculturele kennis en vaardigheden als prioriteit te stellen (Sheridan et al., 2009). Het videocoachingstraject (VCT) dat we in dit project zullen ontwerpen zal precies deze ondersteuning bieden voor leerkrachten en voldoen aan de vereisten voor kwaliteitsvolle professionele ontwikkeling in sociaal rechtvaardig onderwijs (SRO).

ONDERZOEKSVRAGEN

Hoe kan een videocoachingstraject bijdragen aan het versterken van de competenties van leerkrachten voor sociaal rechtvaardig onderwijs?

- Deelvraag 1: In welke mate evolueren de diversiteitscompetenties bij leerkrachten na dit video-coachingstraject?
- Deelvraag 2: Hoe percipiëren de verschillende stakeholders (leerkrachten, experts) het verloop, de effectiviteit en de impact van de videocoaching als tool om interculturele competenties te versterken?

ONDERZOEKSMETHODOLOGIE

We baseren ons onderzoek op de Educational design research methodiek (EDR, McKenney & Reeves, 2012). De methode en dataverzameling van dit onderzoek wordt opgebouwd volgens de fasen van EDR:

1. Analyse- & exploratiefase (jaar 1): Literatuurstudie (videocoaching in het versterken van SRO; diversiteitscompetenties ifv meetinstrumenten-ontwikkeling; professionalisering in SRO…); Expertbevraging m.b.t. videocoaching; brede bevraging van en observaties in het werkveld

2. Ontwerpfase (jaar 1, 2, 3): Het traject wordt in meerdere iteraties gecocreëerd:
- 2.1. Jaar 1: ontwikkeling van een kijkwijzer en meetinstrumenten
- 2.2. Jaar 1-2: Coconstructie van versie 1 van het VCT obv data uit de analyse- en exploratiefase.
- 2.3. Jaar 2: Op basis van analyse data 3.1 volgt de uitbouw versie 2 van het VCT
- 2.4. Jaar 3: Op basis van analyse data 3.2 & 3.3 volgt de uitbouw van de finale versie van het VCT

3. Evaluatie/reflectie (jaar 2&3)
- 3.1. Jaar 2: testrondes met enkele leerkrachten & walk-through met de klankbordgroep.
- 3.2. Jaar 3: versie 2 van het VCT wordt geïmplementeerd in een piloottraject met 12 leraren
- 3.3. Jaar 3: dataverzameling ifv 2.4. + ifv inzicht in werkzame principes en (waargenomen) impact van het VCT

We maken gebruik van een quasi-experimenteel onderzoek waarbij een kwalitatieve pre- en post-meting (survey + vignet + videoanalyse) wordt afgenomen bij de experimentele groep (VCT) en 2 controlegroepen (professionaliseringstraject zonder videocoaching + leerkrachten zonder professionaliseringstraject). Daarnaast verzamelen we data over de werkzame principes van het VCT via een survey, focusgroepen en onderzoekerslogboek.

VERWACHTE RESULTAAT

De voornaamste output van het project:
- Een evidence-based professionaliseringstraject, namelijk VideoCoachingTraject (VCT), gericht op het versterken van de diversiteitscompetenties van leerkrachten.

- Kijkwijzer videocoaching in SRO.

- Wetenschappelijk artikel over videocoaching in de context van SRO.

- Inspiratiedag.

- Presentaties op internationale congressen.