Kleu(te)rrijk: Intercultureel competent omgaan met etnisch-raciale diversiteit in de kleuterklas: een co-constructieve uitbouw van een professionaliseringstraject

PROBLEEMSCHETS
Hoewel onderzoek en beleid het belang van intercultureel onderwijs onderstrepen, blijkt daar in de praktijk nog werk aan. Veel leerkrachten geven aan zich hier onvoldoende voorbereid in te voelen. Dit PWO-project wil een antwoord bieden door een professionaliseringstraject (PT) uit te werken dat interculturele competenties van leerkrachten versterkt.

Jonge kinderen vertonen al etnisch-raciale vooroordelen. Wanneer kleuters etnisch-raciale verschillen opmerken, voelen veel leerkrachten zich onzeker of reageren ze vanuit een kleurenblinde houding. Als gevolg hiervan blijven kleuters met onbeantwoorde vragen en misverstanden zitten. Om leerkrachten voor te bereiden op het ondersteunen van positieve etnisch-raciale attitudes, is het belangrijk om de interculturele competenties van leerkrachten te versterken.

DOEL & ONDERZOEKSVRAGEN
Om tegemoet te komen aan deze nood aan professionalisering van kleuterleerkrachten, ontwerpen we in dit onderwijskundig ontwerponderzoek in samenwerking met experts en pioniers uit het werkveld een professionaliseringstraject dat focust op interculturele competenties, met een focus op etnisch-raciale diversiteit, via het gebruik van multiculturele prentenboeken. Studies tonen immers aan dat het lezen en bespreken van multiculturele prentenboeken positieve effecten heeft op zowel de interculturele competenties van leerkrachten als de etnisch-raciale attitudes van kinderen, indien leerkrachten hier op een correcte manier mee omgaan.

De centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kan een kwaliteitsvol, effectief en gedragen professionaliseringstraject rond intercultureel onderwijs aan de hand van multiculturele prentenboeken voor kleuterleerkrachten vorm krijgen?

Hieruit volgen 3 deelvragen:
1. Wat zijn mogelijke uitdagingen en kansen op vlak van intercultureel onderwijs en het werken met multiculturele prentenboeken in de tweede en derde kleuterklas?
2. Hoe percipiëren kleuterleerkrachten hun kennis, vaardigheden en attitudes op het vlak van intercultureel onderwijs en het werken met multiculturele prentenboeken, voor en na het PT?
3. Hoe percipiëren de verschillende stakeholders (kleuterleerkrachten, experts) het verloop, de effectiviteit en de impact van het professionaliseringstraject?

METHODOLOGIE
We beantwoorden de onderzoeksvragen aan de hand van onderwijskundig ontwerponderzoek (McKenney & Reeves, 2012). Deze methode is geschikt om complexe leeromgevingen te ontwerpen en onderzoeken, zoals een PT, omwille van de nauwe samenwerking tussen onderzoekers en personen uit het werkveld tijdens alle ontwikkelingscycli (Anderson & Shattuck, 2012).

In de eerste fase exploreren we de huidige praktijk, noden en mogelijkheden voor het PT via literatuur en beleidsdocumenten, observaties, interviews en focusgesprekken met leerkrachten en experts. Na een co-constructieve ontwerpfase in nauwe samenwerking met pioniers, wordt het PT in verschillende cycli geïmplementeerd en geëvalueerd. We brengen de ervaren effectiviteit en impact van het PT en gepercipieerde interculturele competenties van de deelnemers in kaart door middel van logboeken, bevragingen en een focusgroep.