Language Stimulating Competences

De kwaliteit van taalstimulerende (TS) interacties in de kleuterklas heeft een belangrijke invloed op de academische taalvaardigheid van kleuters. Dit is een belangrijke voorspeller van schools succes. De aanwezigheid van schooltaal in de thuiscontext varieert echter sterk naargelang de socio-economische status (SES) van het gezin. Eéntalig en meertalig opgroeiende kinderen met een lage SES, verder beschreven als kwetsbare kinderen, worden thuis doorgaans minder blootgesteld aan schooltaal in vergelijking met andere kinderen. Dit maakt het moeilijker om die schooltaal onder de knie te krijgen en maakt hen bijzonder kwetsbaar voor processen van sociale ongelijkheid vanaf de eerste schooljaren.

Ook al weten we dat kwaliteitsvolle TS interacties cruciaal zijn voor de schoolse taalvaardigheid, toch wijst heel wat onderzoek op de relatief slechte kwaliteit en lage kwantiteit van TS interacties in de kleuterklas. Die zijn zelfs nog lager in de interacties met kwetsbare kinderen. Er is dus een kloof tussen de theorie en de interacties in de kleuterklas.

Vanaf schooljaar 2021-2022 is elke school in Vlaanderen verplicht om de vaardigheid Nederlands van hun 5-jarige kleuters te screenen. Op basis daarvan kunnen acties worden opgezet om hun taalvaardigheid te verhogen. Als gevolg van die verplichte taalscreening, zullen leerkrachten, directies en schoolgerelateerde organisaties nood hebben aan concrete tools om de interactiekwaliteit in ECE klassen te versterken.

Dit project wil anticiperen op het nieuwe taalscreeningbeleid en de nood van schoolactoren door een blended learning professionaliseringsinterventie (PI) te ontwikkelen die de TS competenties van (student-)leerkrachten versterkt. Onder competenties verstaan we het samenspel van disposities, situatie-specifieke vaardigheden en het feitelijke gedrag in de klas.

De PI wordt gekenmerkt door een combinatie van online en offline professionaliseringsbenaderingen die leren stimuleren. Door optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden van online leeromgevingen en videotechnologie, zal de PI gebruiksvriendelijk zijn, flexibel, kosten-efficiënt, en aangepast aan de noden van leerkrachten. De online PI component biedt een innovatieve oefenomgeving via videogebaseerde simulatieoefeningen. De offline component richt zich op praktijkgericht onderzoek en innovatie door leerkrachten via gezamenlijke video reflecties, praktijkoefeningen en gepersonaliseerde feedback.

Het project valt uiteen in een onderzoeks- en valorisatiegedeelte. De effecten van de PI worden in kaart gebracht via onderzoek. De valorisatie richt zich op de ontwikkeling van het professionaliseringsprogramma (PDP) en het optimaliseren van dit programma op basis van de onderzoeksresultaten. De integratie van het onderzoek en de valorisatie leidt tot een evidence-based PDP voor:

- een duurzame verankering in de curricula van lerarenopleidingen (LO’s) kleuteronderwijs
- Implementatie door coaches en procesbegeleiders van kleuterleraren
- Implementatie in professionaliseringstrajecten van zelfregulerende kleuterlerarenteams

Onderzoek
Het onderzoek heeft als hoofddoel om de effecten van de PI op de TS-competenties van (student)leraren kleuteronderwijs in kaart te brengen. Het project onderscheidt 4 onderzoeksfoci (OF):
- OF1: Onderzoek naar de state-of-the art wat betreft de TS-competentie van kleuterleerkrachten (= nulmeting)
- OF2: Onderzoek naar de belangrijkste effecten van de PI op de TS-competenties van leerkrachten
- OF3: Onderzoek naar de effecten van de PI op de onderlinge samenhang tussen de verschillende aspecten van de TS-competentie van leerkrachten
- OF4: Onderzoek naar het implementatieproces van de PI

Elke OF besteedt bijzondere aandacht aan de ontwikkeling van TS-competentie bij leerkrachten, in het bijzonder in interactie met kwetsbare kleuters.