Naar duurzamer varen: Ecosailing en de slimme verbetering van scheepsenergiesystemen

Dit project beoogt de ontwikkeling van een gemeenschappelijk onderzoeksopzet ter ondersteuning
van de energietransitie in de maritieme sector, met specifieke aandacht voor ecosailing: het
incrementeel en systemisch optimaliseren van energiegebruik aan boord van schepen. Via de
samenwerking tussen AUHA‐partners willen we een robuuste methodologie ontwikkelen om
technologische, economische en gedragsmatige knelpunten in kaart te brengen aan de hand van
een multidimensionaal model van een scheepsenergiesysteem.
De maritieme sector staat onder toenemende druk om te verduurzamen, maar stuit daarbij op tal
van hindernissen. Veel schepen hebben een levensduur van meer dan dertig jaar, waardoor zelfs de
modernste vaartuigen die vandaag te water worden gelaten, in 2050 nog steeds zullen varen met
verouderde verbrandingsmotoren. Het vervangen van deze motoren via retrofits verloopt traag en
arbeidsintensief. Een volledige vernieuwing van de vloot is bovendien economisch niet haalbaar:
investeringen in bestaande schepen zijn vaak nog niet afgeschreven, en oudere vaartuigen blijven
technisch gezien nog jarenlang inzetbaar. Ook bij nieuwbouw is het in de praktijk moeilijk om reders
om economische redenen te overtuigen om te kiezen voor alternatieve aandrijfsystemen.
Nieuwe, klimaatneutrale brandstoffen en schepen die aangepast zijn om deze energiebron te
gebruiken zijn in ontwikkeling, maar de implementatie ervan wordt vertraagd door hogere kosten,
gebrekkige infrastructuur en niet aangepast wetgeving. Tegelijkertijd varen veel bestaande schepen
inefficiënt door suboptimaal gebruik van energiesystemen. Bovendien loopt de maritieme sector
achter op andere transportsectoren wat betreft automatisering en de toepassing van artificiële
intelligentie (AI). Ons vertrekpunt is daarom dat kleinschalige optimalisaties – in het regelsysteem,
gebruikspatronen of componentkeuzes – een significant effect kunnen hebben wanneer ze
systemisch worden benaderd.
Onze centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kunnen data‐gedreven technologische verbeteringen en
aanpassingen in menselijk gedrag bijdragen aan een betrouwbare, overdraagbare en economisch
haalbare optimalisatiemethodologie in scheepsenergiesystemen die de energietransitie in de
maritieme sector ondersteunt?
Het doel van de onderstaande werkpakketten is niet om een direct antwoord te formuleren, maar
om in kaart te brengen welke bouwstenen beschikbaar zijn om een groter collectief projectvoorstel
voor te bereiden dat wél een antwoord kan bieden op de gestelde vraag.