REVURB

Het Reverse Urbanism-project (REVURB) is een onderzoeksproject dat tot doel heeft de heersende trend in ruimtelijke planning, namelijk groei en toenemend verhard landgebruik, om te buigen naar een netto-nulstatus en landherstel. Om dit te bereiken zijn de instrumenten Downzoning, Densification en Desealing (3D) van cruciaal belang. Aangezien stedenbouw sinds het ontstaan ervan echter traditioneel gericht is op ruimtelijke groei, worden deze technieken om een netto-nultoestand en ruimtelijke krimp van de bebouwde omgeving en bodemafdekking te bereiken, volledig over het hoofd gezien en onvoldoende onderzocht. Om impact te hebben, is een nieuw paradigma van ‘omgekeerde stedenbouw’ nodig, waarbij de nadruk ligt op het voorkomen, verminderen en compenseren van grondverbruik en bodemafdekking, zoals beoogd in artikel 5 van de Europese Bodemmonitoringwet (Soil Monitoring Law). Het uiteindelijke doel van de SML is een situatie van ruimteneutraliteit (No Net Land Take) voor Europa in 2050 te bereiken (EC, 2011; 2023). Hoewel de Land Take Hiërarchie een hoeksteen is van de nieuwe EU-bodemwetgeving, blijft deze grotendeels abstract. Deze hiërarchie kan geconcretiseerd en geoperationaliseerd worden door een 3D-aanpak uit te werken. Meer specifiek is het vermijden (avoid), reduceren (minimise) en compenseren (compensate) van bijkomend ruimtebeslag ook voor Vlaanderen van belang indien Vlaanderen de bouwshift wil realiseren. De problematiek van herbestemming (downzoning) werd de afgelopen jaren diepgaand onderzocht door DRUM, maar is aan een update toe nu de Vlaamse regering de resultaten van dit onderzoek ook effectief toepast (Conceptnota BRV, 14.07.2025). De stappen van verdichting (densification) en compensatie/ontharding (desealing) kunnen verder onderzocht en uitgewerkt worden door DRUM.