School Sociaal Werk
PROBLEEMSCHETS
Resultaten van PISA-onderzoek (2018) tonen aan dat Vlaanderen een grote sociale ongelijkheid kent in het onderwijs. Het onderwijs in Vlaanderen is veel minder een hefboom voor sociale mobiliteit dan in andere landen (Van Poucke, 2021). Sociaal werk heeft dan ook veel te bieden aan Vlaamse scholen. Leerkrachten ontwikkelen het potentieel van kinderen en jongeren door het overbrengen van kennis, vaardigheden en waarden. Sociaal werkers kunnen leerlingen ondersteunen in hun welzijn zodat ze volop kunnen leren. Hierbij biedt sociaal werk bijzondere aandacht aan leerlingen die geconfronteerd worden met armoede, onderdrukking of handicap en zet het in op het versterken van gezinnen, scholen en de gemeenschap om hindernissen die leersucces in de weg staan te overwinnen (Huxtable, 2019).
Er zijn verschillende modellen van school sociaal werk praktijken. Er is het traditioneel-klinisch model, het schoolveranderingsmodel, het gemeenschapsschoolmodel en het sociaal-interactiemodel (Stone, 2014). De wijze waarop het school sociaal werk georganiseerd is verschilt ook. Soms maken ze integraal deel uit van het schoolteam, soms zijn het diensten die aangeboden worden door ngo’s of het wordt gerealiseerd door een samenwerking tussen
jongerenorganisaties en het schoolsysteem (Huxtable 2019). Hieraan gekoppeld hebben school sociaal werkers ook verschillende rollen die ze opnemen: probleemoplossend, preventief of belangenbehartigend.
In dit onderzoek doen we aan de hand van een doorgedreven internationale literatuurstudie een mapping van hedendaags school social work. Vandaag de dag is België niet zichtbaar in het globale beeld van school social work (Huxtable, 2021). Het is dan ook relevant om het huidige sociaal werk in Vlaamse en Brusselse scholen te verkennen. We denken hierbij aan de brugfiguur, de zorgleerkracht, de leerlingbegeleider, de CLB-medewerker, het
ondersteuningsnetwerk, de bredeschoolcoördinator,… Het onderzoek maakt een overzicht van de verschillende doelen, doelgroepen, werkwijzen en rollen van deze sociaal werkers. Op basis van deze twee databronnen maken we een typologie op van het school sociaal werk.
Deze twee outputs geven het beleid, de onderwijssector en de sociale sector inzicht in het potentieel van sociaal werk in scholen, wat hiervan reeds benut wordt en waar nog kansen liggen. Op basis van de inzichten uit deze studie ontwikkelen we een relevant empirisch praktijkgericht onderzoeksvoorstel dat gericht is op het versterken van sociaal werk praktijken in scholen waarbij we streven naar het verminderen van sociale ongelijkheid en het verhogen van inclusie in scholen.
ONDERZOEKSVRAGEN
- Welke sociaal werk praktijken zijn vandaag werkzaam in Vlaamse en Brusselse scholen?
- Welke doelen stellen de verschillende sociaal werk praktijken voorop?
- Welke sterktes, zwaktes en opportuniteiten identificeren we bij het huidige sociaal werk in scholen in de Vlaamse en Brusselse context?
METHODOLOGIE
Literatuurstudie
Mixed methods onderzoek:
- Kwalitatief onderzoek: diepte-interviews met sociaal werkers werkzaam in scholen (n=10)
- Kwantitatief onderzoek: survey bij scholen basis- en secundair onderwijs in Stad Antwerpen
Resultaten van PISA-onderzoek (2018) tonen aan dat Vlaanderen een grote sociale ongelijkheid kent in het onderwijs. Het onderwijs in Vlaanderen is veel minder een hefboom voor sociale mobiliteit dan in andere landen (Van Poucke, 2021). Sociaal werk heeft dan ook veel te bieden aan Vlaamse scholen. Leerkrachten ontwikkelen het potentieel van kinderen en jongeren door het overbrengen van kennis, vaardigheden en waarden. Sociaal werkers kunnen leerlingen ondersteunen in hun welzijn zodat ze volop kunnen leren. Hierbij biedt sociaal werk bijzondere aandacht aan leerlingen die geconfronteerd worden met armoede, onderdrukking of handicap en zet het in op het versterken van gezinnen, scholen en de gemeenschap om hindernissen die leersucces in de weg staan te overwinnen (Huxtable, 2019).
Er zijn verschillende modellen van school sociaal werk praktijken. Er is het traditioneel-klinisch model, het schoolveranderingsmodel, het gemeenschapsschoolmodel en het sociaal-interactiemodel (Stone, 2014). De wijze waarop het school sociaal werk georganiseerd is verschilt ook. Soms maken ze integraal deel uit van het schoolteam, soms zijn het diensten die aangeboden worden door ngo’s of het wordt gerealiseerd door een samenwerking tussen
jongerenorganisaties en het schoolsysteem (Huxtable 2019). Hieraan gekoppeld hebben school sociaal werkers ook verschillende rollen die ze opnemen: probleemoplossend, preventief of belangenbehartigend.
In dit onderzoek doen we aan de hand van een doorgedreven internationale literatuurstudie een mapping van hedendaags school social work. Vandaag de dag is België niet zichtbaar in het globale beeld van school social work (Huxtable, 2021). Het is dan ook relevant om het huidige sociaal werk in Vlaamse en Brusselse scholen te verkennen. We denken hierbij aan de brugfiguur, de zorgleerkracht, de leerlingbegeleider, de CLB-medewerker, het
ondersteuningsnetwerk, de bredeschoolcoördinator,… Het onderzoek maakt een overzicht van de verschillende doelen, doelgroepen, werkwijzen en rollen van deze sociaal werkers. Op basis van deze twee databronnen maken we een typologie op van het school sociaal werk.
Deze twee outputs geven het beleid, de onderwijssector en de sociale sector inzicht in het potentieel van sociaal werk in scholen, wat hiervan reeds benut wordt en waar nog kansen liggen. Op basis van de inzichten uit deze studie ontwikkelen we een relevant empirisch praktijkgericht onderzoeksvoorstel dat gericht is op het versterken van sociaal werk praktijken in scholen waarbij we streven naar het verminderen van sociale ongelijkheid en het verhogen van inclusie in scholen.
ONDERZOEKSVRAGEN
- Welke sociaal werk praktijken zijn vandaag werkzaam in Vlaamse en Brusselse scholen?
- Welke doelen stellen de verschillende sociaal werk praktijken voorop?
- Welke sterktes, zwaktes en opportuniteiten identificeren we bij het huidige sociaal werk in scholen in de Vlaamse en Brusselse context?
METHODOLOGIE
Literatuurstudie
Mixed methods onderzoek:
- Kwalitatief onderzoek: diepte-interviews met sociaal werkers werkzaam in scholen (n=10)
- Kwantitatief onderzoek: survey bij scholen basis- en secundair onderwijs in Stad Antwerpen
Resultaten
BEOOGDE RESULTATEN
- Mapping van hedendaags school social work (in infographic stijl)
- Typologie van sociaal werk in scholen in Vlaanderen en Brussel anno 2024 gekoppeld aan doel, doelgroep, werkwijze en rol (in infographic stijl)
- onderzoeksvoorstel voor meerjarig onderzoeksproject
Door beide documenten met elkaar in verbinding te brengen krijgt het beleid, de onderwijssector en de sociale sector inzicht in het potentieel van sociaal werk in scholen, wat hiervan reeds benut wordt en waar nog kansen liggen.
Op basis van de onderzoeksresultaten zal er gewerkt worden richting een evaluatieonderzoek of quasi-experimenteel onderzoek in samenwerking met externe partners
- Mapping van hedendaags school social work (in infographic stijl)
- Typologie van sociaal werk in scholen in Vlaanderen en Brussel anno 2024 gekoppeld aan doel, doelgroep, werkwijze en rol (in infographic stijl)
- onderzoeksvoorstel voor meerjarig onderzoeksproject
Door beide documenten met elkaar in verbinding te brengen krijgt het beleid, de onderwijssector en de sociale sector inzicht in het potentieel van sociaal werk in scholen, wat hiervan reeds benut wordt en waar nog kansen liggen.
Op basis van de onderzoeksresultaten zal er gewerkt worden richting een evaluatieonderzoek of quasi-experimenteel onderzoek in samenwerking met externe partners
Onderzoeker
Elias Storms
AP Hogeschool Antwerpen
19/09/2022 - 17/09/2023
Centrale contactpersoon
Eva Brodelet
AP Hogeschool Antwerpen - Blikopener contact
