Seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte
Iedereen moet zich veilig kunnen voelen in de (semi-)publieke ruimte, zoals op straat, tijdens het uitgaan, op weg naar een evenement, enzovoort. Helaas is dit nog niet voor iedereen een realiteit. Recent onderzoek toont aan dat meer dan 40% van de vrouwen angst ervaart in de Parijse metro (L’Institut Paris Region, 2023). Uit ons 'Zij aan zij' onderzoeksproject bleek dat meer dan 4 op de 10 vrouwen zich al eens onveilig of bedreigd hebben gevoeld op of rond een evenement. Dit gevoel van onveiligheid weerhoudt hen er zelfs van om deel te nemen aan activiteiten in de (semi-)publieke ruimte: bijna 1 op de 3 vrouwen geeft aan dat de angst voor seksuele intimidatie hen ervan weerhoudt om naar een evenement te gaan (Onderzoekscentrum Publieke Impact, 2023).
Het gevoel van onveiligheid beperkt zich echter niet tot dit aspect. Onderzoek toont aan dat seksuele intimidatie een veelvoorkomend probleem is met ernstige mentale en fysieke gevolgen voor de slachtoffers (bijv., Keygnaert et al., 2021; Vera-Gray & Kelly, 2020). Studies wijzen ook op een probleem van seksuele intimidatie in de publieke ruimte (bijv., Centraal Bureau voor de Statistiek, 2022; Plan International, 2023). Zo heeft Plan International (2023) met het Safer Cities-platform grensoverschrijdend gedrag in de (semi-)publieke ruimte onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat 17% van de Belgische jongeren melding maakt van seksuele intimidatie tijdens vrijetijdsbesteding, 12% op weg naar school, 15% in het openbaar vervoer en 31% op straat. Bovendien tonen studies aan dat vrouwen (bijv., Fileborn et al., 2019) en LGBTQ+ personen (Agentschap Binnenlands Bestuur, 2023) vaker slachtoffer zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Seksuele intimidatie en de bijbehorende gevoelens van onveiligheid vormen daarom een aanzienlijke maatschappelijke uitdaging die hoog op de Vlaamse beleidsagenda staat (zie o.a. Vlaams actieplan seksueel geweld, 2020).
Hoewel verschillende studies bevestigen dat ongewenst seksueel gedrag in de (semi-)publieke ruimte voorkomt en er een sterk gevoel van onveiligheid heerst, met name bij vrouwen en LGBTQ+ personen, is er beperkt praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek naar dit onderwerp. Het is nog onvoldoende duidelijk wat de huidige stand van zaken is in de wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte en welke lacunes er bestaan. Daarnaast ontbreekt het aan inzicht in de kennis, data en tools die relevante belangengroepen (zoals steden, gemeenten, de nachtleven- en evenementensector) momenteel hebben om dit probleem aan te pakken en te voorkomen, en in de behoeften die zij hebben.
### Onderzoeksopzet en onderzoeksmethode
- **Literatuurstudie van de (inter)nationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur**
Het doel van deze systematische literatuurstudie is onder andere om inzicht te krijgen in mogelijke lacunes in de literatuur over preventie, bewustmaking en ondersteuning van slachtoffers, om zo nieuwe onderzoeksvragen te formuleren.
- **Stakeholder- en doelgroepmapping**
De meest relevante belangengroepen en doelgroepen (zoals lokale overheden, de nachtleven- en evenementensector, vrouwen, LGBTQI+-personen, enz.) worden geïdentificeerd, zodat vervolgens (zie nodenbevraging) naar hun verwachtingen en vragen met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte kan worden gepeild.
- **Nodenbevraging bij relevante belangengroepen**
Er zal een kwalitatieve nodenbevraging plaatsvinden bij relevante belangengroepen om een beter beeld te krijgen van hun beschikbare kennis, data en tools, en van hun vragen, verwachtingen en behoeften met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte. Er zullen minstens vier thematische focusgroepsgesprekken worden georganiseerd met de relevante belangengroepen die in de vorige stap zijn geïdentificeerd. Indien deze gesprekken niet voldoende inzicht bieden, zullen er aanvullende (follow-up) interviews worden gehouden om hun behoeften met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte verder te verkennen.
- **Kwantitatieve panelbevraging bij n=1000**
Om beter inzicht te krijgen in de rol van seksuele intimidatie in de beleving en participatie aan de publieke ruimte, zal een representatieve steekproef van 1000 Vlamingen in de leeftijdscategorie 18-49 worden ondervraagd. Deze respondenten zullen vragen krijgen over de prevalentie, aard, context en impact van seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte. Er zal ook worden ingegaan op hun behoeften met betrekking tot mogelijke interventies en maatregelen.
Het gevoel van onveiligheid beperkt zich echter niet tot dit aspect. Onderzoek toont aan dat seksuele intimidatie een veelvoorkomend probleem is met ernstige mentale en fysieke gevolgen voor de slachtoffers (bijv., Keygnaert et al., 2021; Vera-Gray & Kelly, 2020). Studies wijzen ook op een probleem van seksuele intimidatie in de publieke ruimte (bijv., Centraal Bureau voor de Statistiek, 2022; Plan International, 2023). Zo heeft Plan International (2023) met het Safer Cities-platform grensoverschrijdend gedrag in de (semi-)publieke ruimte onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat 17% van de Belgische jongeren melding maakt van seksuele intimidatie tijdens vrijetijdsbesteding, 12% op weg naar school, 15% in het openbaar vervoer en 31% op straat. Bovendien tonen studies aan dat vrouwen (bijv., Fileborn et al., 2019) en LGBTQ+ personen (Agentschap Binnenlands Bestuur, 2023) vaker slachtoffer zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Seksuele intimidatie en de bijbehorende gevoelens van onveiligheid vormen daarom een aanzienlijke maatschappelijke uitdaging die hoog op de Vlaamse beleidsagenda staat (zie o.a. Vlaams actieplan seksueel geweld, 2020).
Hoewel verschillende studies bevestigen dat ongewenst seksueel gedrag in de (semi-)publieke ruimte voorkomt en er een sterk gevoel van onveiligheid heerst, met name bij vrouwen en LGBTQ+ personen, is er beperkt praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek naar dit onderwerp. Het is nog onvoldoende duidelijk wat de huidige stand van zaken is in de wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte en welke lacunes er bestaan. Daarnaast ontbreekt het aan inzicht in de kennis, data en tools die relevante belangengroepen (zoals steden, gemeenten, de nachtleven- en evenementensector) momenteel hebben om dit probleem aan te pakken en te voorkomen, en in de behoeften die zij hebben.
### Onderzoeksopzet en onderzoeksmethode
- **Literatuurstudie van de (inter)nationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur**
Het doel van deze systematische literatuurstudie is onder andere om inzicht te krijgen in mogelijke lacunes in de literatuur over preventie, bewustmaking en ondersteuning van slachtoffers, om zo nieuwe onderzoeksvragen te formuleren.
- **Stakeholder- en doelgroepmapping**
De meest relevante belangengroepen en doelgroepen (zoals lokale overheden, de nachtleven- en evenementensector, vrouwen, LGBTQI+-personen, enz.) worden geïdentificeerd, zodat vervolgens (zie nodenbevraging) naar hun verwachtingen en vragen met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte kan worden gepeild.
- **Nodenbevraging bij relevante belangengroepen**
Er zal een kwalitatieve nodenbevraging plaatsvinden bij relevante belangengroepen om een beter beeld te krijgen van hun beschikbare kennis, data en tools, en van hun vragen, verwachtingen en behoeften met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte. Er zullen minstens vier thematische focusgroepsgesprekken worden georganiseerd met de relevante belangengroepen die in de vorige stap zijn geïdentificeerd. Indien deze gesprekken niet voldoende inzicht bieden, zullen er aanvullende (follow-up) interviews worden gehouden om hun behoeften met betrekking tot seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte verder te verkennen.
- **Kwantitatieve panelbevraging bij n=1000**
Om beter inzicht te krijgen in de rol van seksuele intimidatie in de beleving en participatie aan de publieke ruimte, zal een representatieve steekproef van 1000 Vlamingen in de leeftijdscategorie 18-49 worden ondervraagd. Deze respondenten zullen vragen krijgen over de prevalentie, aard, context en impact van seksuele intimidatie in de (semi-)publieke ruimte. Er zal ook worden ingegaan op hun behoeften met betrekking tot mogelijke interventies en maatregelen.
Resultaten
Beoogde onderzoeksoutput:
• Literatuuroverzicht van de (inter)nationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur.
• Overzicht van relevante stakeholders en doelgroepen.
• Infofiche met key insights of infographic op basis van het kwantitatief en kwalitatief onderzoek.
• Presentatie met belangrijkste bevindingen uit het kwantitatief en kwalitatief onderzoek (+/- 30 slides).
• Literatuuroverzicht van de (inter)nationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur.
• Overzicht van relevante stakeholders en doelgroepen.
• Infofiche met key insights of infographic op basis van het kwantitatief en kwalitatief onderzoek.
• Presentatie met belangrijkste bevindingen uit het kwantitatief en kwalitatief onderzoek (+/- 30 slides).
Promotor
Yana Avramova
Onderzoeker
Maud Peeters,Eline Frison
Karel de Grote Hogeschool
01/03/2024 - 28/02/2025
Centrale contactpersoon
