Teaching Artistry: dimensies van co-creatie

a) Methodieken en praktijken van co-creatie met kinderen en jongeren i.s.m. de drie grote jeugdtheaterhuizen van Vlaanderen: Het Paleis, Kopergietery en Bronks en hun gloednieuwe VOLTfestival (http://www.hetpaleis.be/nl/pQ3plsv/volt-festival). Naast presentatie en praktijkuitwisseling wil VOLT ook focussen op reflectie en ontsluiting van research rond theatrale co-creatie met kinderen en jongeren. Ze contacteerden daarvoor enkele academische partners. Via ARIA werd ook de link met de School of Arts gelegd: met dit kleinschalige project willen we een experimenteel luik ‘onderzoek in de kunsten’ toevoegen (aan het ‘onderzoek over de kunsten’) en in functie van de editie van 2026 practice as research binnenbrengen op het festival. We voorzien een vervolg op de editie van 2027 waar ontsluiting van onderzoeksresultaten een meer centrale plek zal innemen. 

b) Theatermaker Thomas Janssens maakt met The Forest School een inclusieve participatieve theatervoorstelling met niet-professionele spelers met ASS (voorjaar 2026, productie: Woodman). Het werkproces is niet alleen co-creatief, het heeft ook een sterke onderzoeksmatige insteek waarbij hij vertrekt van neurodiversiteit als kracht (niet als deficit). Die insteek wekte op het wetenschappelijk netwerkevent van de cluster HeARTS van CORPoREAL & ARIA op 24 oktober 2024 interesse bij UA-professor dr. Monica Dhar van de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen (FGG) – op het vlak van psycho-educatie – en bij uitbreiding van UKJA (Universitaire Kinder- en Jeugdpsychiatrie Antwerpen, ZAS). Thomas zal i.s.m. UKJA en Middelheim Museum de methodiek van The Forest School vertalen naar neurodivergente jongeren, explorerend hoe zij bijdragen aan artistieke expressievormen in theater en welke rol theater kan spelen op het vlak van psycho-educatie.

Teaching artistry & cross-sectorale samenwerking (kunst, jeugdwerk, gezondheid, educatie...): in augustus 2026 vindt het congres-tival Louder Together plaats in Antwerpen. Louder Together is een combinatie van het World Children’s and Youth Performing Arts Festival en de International Teaching Artist Conference (ITAC8 in DE SINGEL: https://itac-collaborative.com/home/itac-8/). AP Hogeschool Antwerpen werkt hiervoor interdepartementaal samen met Opendoek vzw, de grootste amateurkunstenorganisatie van Vlaanderen. Op een stakeholder event op 20/03/2025 in Kunstenhuis De Studio met meer dan 90 deelnemers werden er verschillende ‘werven’ gevormd (‘kunst & zorg’/ ‘jongeren nemen de leiding’/ ‘inclusieve werking’) waaraan deelnemers activiteiten koppelden die voor, tijdens en na het congrestival zullen plaatsvinden om een duurzame impact te creëren.

ONDERZOEKSVRAGEN: 

a) Welke noden en opportuniteiten zijn er op het vlak van co-creatie in het Vlaamse jeugdtheater? Deze vraag wordt bewust nog breed en open gesteld om de onderzoeker de kans te geven zich te oriënteren vanuit de eigen artistieke en onderzoekspraktijk. Voor Serong betekent dit een uitbreiding van haar expertise in jeugdtheater en lopend onderzoek (https://ap-arts.be/project/hoe-de-schurkeen-goed-voorbeeld-werd). Een mogelijke invalshoek is welke schakelrol theaterateliers met kinderen en jongeren kunnen spelen in het eco-systeem van theatrale co-creatie. 

b) Vooronderzoek: Hoe dragen neurodivergente jongeren bij aan artistieke expressievormen binnen theater, en welke rol kan theater spelen op het vlak van psycho-educatie (als middel voor zelfinzicht en identiteitsontwikkeling)?

c) Welke kennis genereert een professionele leergemeenschap (PLG) in de aanloop van een ‘congrestival’ dat inzet op teaching artistry en cross-sectorale samenwerking? Welke ‘stories’ (op het vlak van impact tussen artistieke en maatschappelijke actoren) kan een PLG van teaching artists, art teachers en ‘teachers’ uit andere disciplines creëren en (internationaal) delen?

METHODOLOGIE/

a) Het onderzoek start reeds met observaties (logboek) tijdens VOLT-festival 1 (Het Paleis, april 2025) en deelname aan de reflectiedag (Volt TALKS, 24 april 2025): tijdens dit festival wordt er een veldschets gemaakt, zullen artistieke praktijken getoond worden en productionele voorwaarden om aan co-creatie te doen onder de loep worden genomen.

b) Verkennende testcase: vanuit de practice as research (The Forest School: extern gefinancierd) zal de onderzoeker een reeks theaterworkshops geven aan neurodivergente jongeren, verbonden aan het UKJA (Universitaire Kinder- en Jeugdpsychiatrie Antwerpen, ZAS). Dit zal fungeren als een testomgeving voor de theatermethodiek. Data worden verzameld via participant observations (logboek), een focusgroepgesprek of individuele interviews (afhankelijk van de noden van de deelnemersgroep) en literatuurstudie. Daarnaast zal een symposium georganiseerd worden voor kennisdeling en netwerking.

c) Labo’s vertrekken van gedeelde praktijken en hanteren het principe van actie-onderzoek in diverse sectoren. De onderzoeker superviseert drie werven (‘kunst & zorg’/ ‘jongeren nemen de leiding’/ ‘inclusief werken’). Elke werf heeft een eigen ‘trekker’ en enkele stakeholders (deeltijds kunstonderwijs/ amateurkunsten/ hoger (kunst)onderwijs/ amateurkunstenorganisaties/ jeugdtheaters/ socio-culturele partners/ basisonderwijs...).