Transfer van zelfregulerende vaardigheden van de klas naar de thuisomgeving via huiswerk: een ontwerpgericht onderzoeksproject.
Huiswerk biedt leerlingen kansen om zelfregulerende vaardigheden, zoals tijdsbeheer, planning en motivatieregulatie, in te oefenen buiten de klasmuren. Cruciaal is de begeleiding die leerlingen hierbij krijgen. Onvoldoende of inadequate begeleiding vergroot het risico dat verschillen tussen leerlingen in zelfregulerend leren (ZRL) toenemen in plaats van afnemen. Een doordacht huiswerkbeleid, met aandacht voor een helder doel, feedback, differentiatie, samenwerking met ouders en transfer van ZRL-strategieën, kan dit risico net ombuigen tot een opportuniteit. Dit is in het bijzonder relevant voor leerlingen in de derde graad basisonderwijs en de eerste graad secundair onderwijs. Net in deze overgangsfase ontstaan immers patronen van procrastinatie of uitstelgedrag, die bovendien onopgelost dreigen te blijven aangezien de ontwikkeling van metacognitieve vaardigheden en zelfregulatie ook doorheen het secundair onderwijs beperkt blijft. Dit weegt des te zwaarder door omdat net vanaf dit moment ook de hoeveelheid huiswerk aanzienlijk toeneemt, waardoor leren thuis een steeds groter aandeel van het schoolse leren inneemt.
Dit onderzoek brengt de huidige ZRL-ondersteuning in huiswerk en huiswerkbeleid bij leerkrachten en scholen in kaart en vertaalt vastgestelde hiaten en noden naar concrete ontwerpprincipes voor huiswerk(beleid). Op basis daarvan ontwikkelen we samen met experten en stakeholders producten die leerkrachten en scholen hierin versterken. De focus ligt hierbij op de derde graad van het basisonderwijs en de eerste graad secundair onderwijs, gezien vroegtijdig inzetten op ZRL in deze kwetsbare overgangsfase cruciaal is om latere ongelijkheden te voorkomen.
Dit ontwerponderzoek resulteert, via een cyclisch proces van analyse, ontwerp en evaluatie met twee implementatiecycli in vier testklassen, in een uitgetest en bijgestuurd prototype dat leerkrachten en scholen concrete handvatten biedt voor een ZRL-ondersteunende huiswerkpraktijk en een ZRL-ondersteunend huiswerkbeleid. Leerkrachten winnen aan houvast en expertise, scholen aan een onderbouwd beleidskader, en leerlingen profiteren op termijn van een meer effectieve ondersteuning van hun zelfregulerend leren.
