Van Cure naar Care
Palliatieve zorg start bij de diagnose van een levensbedreigende ziekte en heeft als doel om de levenskwaliteit van zowel de patiënt als diens naasten te borgen. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is palliatieve zorg dus niet hetzelfde als levenseindezorg.
Helaas krijgen zorgvragers in de praktijk vaak pas te maken met deskundigen op het gebied van palliatieve zorg wanneer hun levensverwachting slechts nog enkele weken omvat. Deze laattijdige opstart van palliatieve zorg is deels het gevolg van onvoldoende kennis, competenties en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers.
Met dit project zet ons team in om, samen met de Vlaamse netwerken palliatieve zorg en werkveldpartners, innovatieve vormingsmaterialen en coachingstrajecten te ontwikkelen. Dit om zorgverstrekkers in woonzorgcentra en de thuiszorgsector te ondersteunen in het verwerven van een palliatieve zorghouding. Door het verbeteren van hun vaardigheden in communicatie, vroegtijdige zorgplanning, en het adresseren van holistische noden van patiënten en hun naasten, zullen zij beter voorbereid zijn om de tijdige palliatieve zorg te bieden waar iedereen recht op heeft.
Helaas krijgen zorgvragers in de praktijk vaak pas te maken met deskundigen op het gebied van palliatieve zorg wanneer hun levensverwachting slechts nog enkele weken omvat. Deze laattijdige opstart van palliatieve zorg is deels het gevolg van onvoldoende kennis, competenties en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers.
Met dit project zet ons team in om, samen met de Vlaamse netwerken palliatieve zorg en werkveldpartners, innovatieve vormingsmaterialen en coachingstrajecten te ontwikkelen. Dit om zorgverstrekkers in woonzorgcentra en de thuiszorgsector te ondersteunen in het verwerven van een palliatieve zorghouding. Door het verbeteren van hun vaardigheden in communicatie, vroegtijdige zorgplanning, en het adresseren van holistische noden van patiënten en hun naasten, zullen zij beter voorbereid zijn om de tijdige palliatieve zorg te bieden waar iedereen recht op heeft.
Resultaten
**Indexeren – Proces – Netwerken palliatieve zorg**
Indexeren was een voorbereidende stap in het project waarbij tijdens de kick-off, in samenwerking met de begeleidingsgroep, een overzicht werd gemaakt in rastervorm van bestaande evidence-informed vormingsinitiatieven op het vlak van integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg in de dagelijkse zorgpraktijk.
**Cocreëren – Product – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties**
Een ruim aanbod aan vormingsmateriaal rond zeven specifieke palliatieve zorgthema’s werd ontwikkeld voor de doelgroep 'professional met een signaleerfunctie': 14 e-learnings, 10 syllabi, 2 video’s, 2 brochures, 5 infographics, 12 tutorials, 4 simulatiescenario's, 6 escape games en twee ondersteunende materialen.
Alle materialen zijn te raadplegen en te downloaden via de toolspagina van de projectwebsite: [https://vancurenaarcare.be/tools](https://vancurenaarcare.be/tools/).
De Palliabox omvat 16 hands-on materialen ter ondersteuning van de vormingsmaterialen en voor het geven van workshops en live infosessies voor 20 personen. Deze bevat: 3 infographics, de PICT, reflective debriefing, 5 beeldverhalen, knipperlichtenkaarten, levenswenskaarten, VZP+ gesprekskaarten, knipperlichten post-its, Van Cure naar Care-bierkaartjes en 2 notitieblokken. Voor verdere informatie over de Palliabox kan je terecht bij danny.vereecke@howest.be.
**Validatie – Dienst – Woonzorgcentra en thuiszorgorganisaties**
De effectiviteit van de implementatie van de vormingsmaterialen op het vergroten van kennis en self-efficacy en in het faciliteren van gedragsveranderingen naar een betere palliatieve zorgcultuur werd getest tijdens diverse vormingssessies. Deze werden georganiseerd door zowel het projectteam als leden van de begeleidingsgroep en door zes studenten tijdens hun bachelor- of masterproef.
De materialen werden zo gevalideerd in diverse settings zoals woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen en het onderwijs, en voor doelgroepen zoals verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten palliatieve zorg en dementie, logistiek personeel, huisartsen, lectoren en studenten.
Het effect van het inzetten van coachende vaardigheden, verkregen via het coachingsprogramma, werd getest en gevalideerd tijdens veranderingstrajecten in woonzorgcentra en de thuiszorg. Deze trajecten startten met het opstellen van een actieplan, gebaseerd op een nodenanalyse aan de hand van de scan van Palliatieve Zorg Vlaanderen.
**Lanceren – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties**
Het online platform waarop alle vormingsmaterialen in aanpasbare en logo-vrije vorm beschikbaar zijn, is de website [www.vancurenaarcare.be](https://www.vancurenaarcare.be).
Tijdens het project werd actief ingezet op disseminatie, zowel door het projectteam als door de begeleidingsgroep. De materialen werden gepromoot via vormingen, publicaties in vaktijdschriften, presentaties en workshops op congressen, 'Van Cure naar Care' lunchwebinars, webinars van GBO en Mederi, en posts op LinkedIn.
Zo werden talrijke stakeholders bereikt: woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen, eerstelijnszones, zorgbedrijven, vrijwilligersorganisaties, OCMW’s, mutualiteiten, steden, hogescholen, universiteiten en centra voor volwassenenonderwijs. Ook een brede waaier aan zorgprofessionals werd bereikt: verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten, logistiek personeel, huisartsen, geriaters, directies, lectoren, docenten, studenten en zorginnovators.
**Bekrachtigen – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties**
Er werd een vijfdaags coachingsprogramma uitgewerkt, getest en geoptimaliseerd tot een gevalideerd eindproduct. 25 coaches binnen de begeleidingsgroep werden opgeleid om zorgorganisaties te begeleiden in verandertrajecten naar betere integratie van vroege palliatieve zorg en vroegtijdige zorgplanning.
**Futureproof maken – Product en Dienst – Zorgopleidingen**
Implementatie van de projectresultaten in diverse settings, twee workshops en een studiedag, vormen de basis voor het futureproof maken van de betrokken stakeholders.
De materialen worden ingezet in de bacheloropleiding Verpleegkunde van Howest, in de postgraduaten palliatieve zorg van Howest en Arteveldehogeschool, en in het volwassenenonderwijs voor zorgkundigen. Ook de leden van de begeleidingsgroep zetten de materialen in binnen hun basisopleidingen palliatieve zorg en referentenopleidingen.
Daarnaast worden de materialen ook gebruikt in opleidingen voor referentiepersonen dementie, en in vormingen voor zorgkundigen en verpleegkundigen in ziekenhuizen.
Tijdens de workshop ‘Meet your buddy’ worden onderwijs en netwerken palliatieve zorg samengebracht om samenwerkingsopportuniteiten te verkennen. In de workshop ‘Hoezo coaching?’ worden drempels besproken om coaching structureel te implementeren, en mogelijke oplossingen getest.
Op de studiedag ‘Activerend leren in de zorg – De kracht van educatieve mixologie’ worden activerende vormingsmethodieken toegelicht en toegepast, waaronder ook de 'Van Cure naar Care'-materialen.
**Betrekken – Product en Dienst – Studenten van zorgopleidingen**
Tijdens het project werden vijf bachelorstudenten betrokken bij het testen en doorontwikkelen van de projectresultaten.
- **Femke Degrande** en **Vienna Geldof** (Verpleegkunde Howest) onderzochten het effect van innovatieve vorming op kennis en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers inzake vroegtijdige zorgplanning. Hun interventies in een thuiszorgorganisatie en een woonzorgcentrum hadden een positieve impact op kennis, self-efficacy en sensibilisering.
- **Chelsey Kennes** (Verpleegkunde Howest) ontwikkelde een educatieve game en affiche voor het herkennen van palliatieve zorgnoden bij ouderen met een verstandelijke beperking.
- **Fleur Vanden Broecke** (Toegepaste Psychologie Howest) onderzocht de kennis en self-efficacy rond vroegtijdige zorgplanning in een woonzorgcentrum. Ze vertaalde de VZP+ gesprekswijzer naar toegankelijke gesprekskaarten met een bijhorende tutorial.
- **Marilène Vronicks** (Toegepaste Psychologie Howest) ontwikkelde een interactieve vorming van 3 uur, getiteld ‘Als je dagelijks over het leven praat, waarom niet over het levenseinde?’, om self-efficacy rond VZP te verbeteren.
- **Machteld Vandermeersschen** (Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde, VUB/UGent), huisarts in opleiding, test in haar masterproef het gebruik van de projecttools in de huisartsenpraktijk en meet de impact op arts en patiënt. De masterproef loopt nog tot 2026.
Alle bachelorproeven kunnen gedownload worden via de items op de *Nieuws & Events*-pagina van [www.vancurenaarcare.be](https://www.vancurenaarcare.be), en de beroepsproducten zijn beschikbaar op de [toolspagina](https://vancurenaarcare.be/tools/) onder de thema’s 'Vroegtijdige zorgplanning' en/of 'Palliatieve zorg'.
**Indexeren**
In kaart brengen van de huidige stand van zaken omtrent beschikbaar vormingsmateriaal, identificeren van ontbrekende informatie en nood aan vernieuwing, evaluatie van het materiaal naar inhoud en vorm, en vaststellen van noden en drempels van de gebruikersgroep.
**Cocreëren**
Samen met de begeleidingsgroep en een productdesigner beschikbare wetenschappelijke instrumenten vertalen naar aantrekkelijk, innovatief en inspirerend sensibiliserings- en vormingsmateriaal. Dit materiaal heeft een helder en herkenbaar design, en is aanpasbaar aan de noden van verschillende zorgprofessionals.
**Validatie**
De instrumenten worden verder verfijnd volgens de wensen van de doelgroepen, met als doel een brede implementatie. Op korte termijn wordt hun effectiviteit op het verminderen van morele stress bij zorgverstrekkers aangetoond, en op middellange termijn wordt gestreefd naar een betere integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg, evenals meer tevreden bewoners en patiënten.
Indexeren was een voorbereidende stap in het project waarbij tijdens de kick-off, in samenwerking met de begeleidingsgroep, een overzicht werd gemaakt in rastervorm van bestaande evidence-informed vormingsinitiatieven op het vlak van integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg in de dagelijkse zorgpraktijk.
**Cocreëren – Product – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties**
Een ruim aanbod aan vormingsmateriaal rond zeven specifieke palliatieve zorgthema’s werd ontwikkeld voor de doelgroep 'professional met een signaleerfunctie': 14 e-learnings, 10 syllabi, 2 video’s, 2 brochures, 5 infographics, 12 tutorials, 4 simulatiescenario's, 6 escape games en twee ondersteunende materialen.
Alle materialen zijn te raadplegen en te downloaden via de toolspagina van de projectwebsite: [https://vancurenaarcare.be/tools](https://vancurenaarcare.be/tools/).
De Palliabox omvat 16 hands-on materialen ter ondersteuning van de vormingsmaterialen en voor het geven van workshops en live infosessies voor 20 personen. Deze bevat: 3 infographics, de PICT, reflective debriefing, 5 beeldverhalen, knipperlichtenkaarten, levenswenskaarten, VZP+ gesprekskaarten, knipperlichten post-its, Van Cure naar Care-bierkaartjes en 2 notitieblokken. Voor verdere informatie over de Palliabox kan je terecht bij danny.vereecke@howest.be.
**Validatie – Dienst – Woonzorgcentra en thuiszorgorganisaties**
De effectiviteit van de implementatie van de vormingsmaterialen op het vergroten van kennis en self-efficacy en in het faciliteren van gedragsveranderingen naar een betere palliatieve zorgcultuur werd getest tijdens diverse vormingssessies. Deze werden georganiseerd door zowel het projectteam als leden van de begeleidingsgroep en door zes studenten tijdens hun bachelor- of masterproef.
De materialen werden zo gevalideerd in diverse settings zoals woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen en het onderwijs, en voor doelgroepen zoals verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten palliatieve zorg en dementie, logistiek personeel, huisartsen, lectoren en studenten.
Het effect van het inzetten van coachende vaardigheden, verkregen via het coachingsprogramma, werd getest en gevalideerd tijdens veranderingstrajecten in woonzorgcentra en de thuiszorg. Deze trajecten startten met het opstellen van een actieplan, gebaseerd op een nodenanalyse aan de hand van de scan van Palliatieve Zorg Vlaanderen.
**Lanceren – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties**
Het online platform waarop alle vormingsmaterialen in aanpasbare en logo-vrije vorm beschikbaar zijn, is de website [www.vancurenaarcare.be](https://www.vancurenaarcare.be).
Tijdens het project werd actief ingezet op disseminatie, zowel door het projectteam als door de begeleidingsgroep. De materialen werden gepromoot via vormingen, publicaties in vaktijdschriften, presentaties en workshops op congressen, 'Van Cure naar Care' lunchwebinars, webinars van GBO en Mederi, en posts op LinkedIn.
Zo werden talrijke stakeholders bereikt: woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen, eerstelijnszones, zorgbedrijven, vrijwilligersorganisaties, OCMW’s, mutualiteiten, steden, hogescholen, universiteiten en centra voor volwassenenonderwijs. Ook een brede waaier aan zorgprofessionals werd bereikt: verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten, logistiek personeel, huisartsen, geriaters, directies, lectoren, docenten, studenten en zorginnovators.
**Bekrachtigen – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties**
Er werd een vijfdaags coachingsprogramma uitgewerkt, getest en geoptimaliseerd tot een gevalideerd eindproduct. 25 coaches binnen de begeleidingsgroep werden opgeleid om zorgorganisaties te begeleiden in verandertrajecten naar betere integratie van vroege palliatieve zorg en vroegtijdige zorgplanning.
**Futureproof maken – Product en Dienst – Zorgopleidingen**
Implementatie van de projectresultaten in diverse settings, twee workshops en een studiedag, vormen de basis voor het futureproof maken van de betrokken stakeholders.
De materialen worden ingezet in de bacheloropleiding Verpleegkunde van Howest, in de postgraduaten palliatieve zorg van Howest en Arteveldehogeschool, en in het volwassenenonderwijs voor zorgkundigen. Ook de leden van de begeleidingsgroep zetten de materialen in binnen hun basisopleidingen palliatieve zorg en referentenopleidingen.
Daarnaast worden de materialen ook gebruikt in opleidingen voor referentiepersonen dementie, en in vormingen voor zorgkundigen en verpleegkundigen in ziekenhuizen.
Tijdens de workshop ‘Meet your buddy’ worden onderwijs en netwerken palliatieve zorg samengebracht om samenwerkingsopportuniteiten te verkennen. In de workshop ‘Hoezo coaching?’ worden drempels besproken om coaching structureel te implementeren, en mogelijke oplossingen getest.
Op de studiedag ‘Activerend leren in de zorg – De kracht van educatieve mixologie’ worden activerende vormingsmethodieken toegelicht en toegepast, waaronder ook de 'Van Cure naar Care'-materialen.
**Betrekken – Product en Dienst – Studenten van zorgopleidingen**
Tijdens het project werden vijf bachelorstudenten betrokken bij het testen en doorontwikkelen van de projectresultaten.
- **Femke Degrande** en **Vienna Geldof** (Verpleegkunde Howest) onderzochten het effect van innovatieve vorming op kennis en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers inzake vroegtijdige zorgplanning. Hun interventies in een thuiszorgorganisatie en een woonzorgcentrum hadden een positieve impact op kennis, self-efficacy en sensibilisering.
- **Chelsey Kennes** (Verpleegkunde Howest) ontwikkelde een educatieve game en affiche voor het herkennen van palliatieve zorgnoden bij ouderen met een verstandelijke beperking.
- **Fleur Vanden Broecke** (Toegepaste Psychologie Howest) onderzocht de kennis en self-efficacy rond vroegtijdige zorgplanning in een woonzorgcentrum. Ze vertaalde de VZP+ gesprekswijzer naar toegankelijke gesprekskaarten met een bijhorende tutorial.
- **Marilène Vronicks** (Toegepaste Psychologie Howest) ontwikkelde een interactieve vorming van 3 uur, getiteld ‘Als je dagelijks over het leven praat, waarom niet over het levenseinde?’, om self-efficacy rond VZP te verbeteren.
- **Machteld Vandermeersschen** (Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde, VUB/UGent), huisarts in opleiding, test in haar masterproef het gebruik van de projecttools in de huisartsenpraktijk en meet de impact op arts en patiënt. De masterproef loopt nog tot 2026.
Alle bachelorproeven kunnen gedownload worden via de items op de *Nieuws & Events*-pagina van [www.vancurenaarcare.be](https://www.vancurenaarcare.be), en de beroepsproducten zijn beschikbaar op de [toolspagina](https://vancurenaarcare.be/tools/) onder de thema’s 'Vroegtijdige zorgplanning' en/of 'Palliatieve zorg'.
**Indexeren**
In kaart brengen van de huidige stand van zaken omtrent beschikbaar vormingsmateriaal, identificeren van ontbrekende informatie en nood aan vernieuwing, evaluatie van het materiaal naar inhoud en vorm, en vaststellen van noden en drempels van de gebruikersgroep.
**Cocreëren**
Samen met de begeleidingsgroep en een productdesigner beschikbare wetenschappelijke instrumenten vertalen naar aantrekkelijk, innovatief en inspirerend sensibiliserings- en vormingsmateriaal. Dit materiaal heeft een helder en herkenbaar design, en is aanpasbaar aan de noden van verschillende zorgprofessionals.
**Validatie**
De instrumenten worden verder verfijnd volgens de wensen van de doelgroepen, met als doel een brede implementatie. Op korte termijn wordt hun effectiviteit op het verminderen van morele stress bij zorgverstrekkers aangetoond, en op middellange termijn wordt gestreefd naar een betere integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg, evenals meer tevreden bewoners en patiënten.
Promotor
Veerle Coupez,Danny Vereecke,Danny Vereecke
Onderzoeker
Heidi Defloor
Howest
01/09/2022 - 31/08/2024
Centrale contactpersoon
