Verbinden van formele en informele ecosystemen voor geestelijke gezondheid als basis voor cultureel afgestemde, gemeenschapsgerichte ondersteuning
Kennis en praktijken rond geestelijke gezondheid zijn in België voornamelijk georganiseerd volgens westerse biomedische en psychologische paradigma’s, waarin de individuele therapeutische relatie centraal staat. Hoewel er de laatste jaren meer aandacht is voor cultuursensitieve zorg, blijven deze initiatieven meestal ingebed in de bestaande structuren van de reguliere geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Hierdoor blijven andere manieren om geestelijke gezondheid te begrijpen en te ondersteunen, die voortkomen uit diverse culturele, spirituele en sociale tradities, vaak onderbelicht. Voor veel mensen met een etnisch-culturele minderheidsidentiteit spelen gemeenschappen, sociale netwerken en informele praktijken echter een belangrijke rol in het omgaan met mentale moeilijkheden.
Binnen cultureel diverse gemeenschappen bestaan tal van grassroots-initiatieven en informele ondersteuningspraktijken die gebruikmaken van gedeelde ervaringen, culturele hulpbronnen en collectieve vormen van zorg. Deze praktijken blijven meestal buiten het formele zorgsysteem en worden zelden erkend als mogelijke bouwstenen voor een meer inclusieve GGZ. Tegelijk tonen internationale studies aan dat gemeenschapsgerichte en cultureel congruente interventies, vaak gebaseerd op peer- en groepsondersteuning, veelbelovend zijn voor het bevorderen van mentale gezondheid in etnisch-culturele minderheidsgemeenschappen.
Dit project onderzoekt hoe eerstelijnspsychologen en orthopedagogen, sleutelfiguren uit gemeenschapsnetwerken en -organisaties, en mensen in deze gemeenschappen navigeren tussen verschillende hulpbronnen en zorgvormen rond geestelijke gezondheid. Het brengt bestaande grassroots (vanuit gemeenschapsactoren en -netwerken) en hybride (op het kruispunt tussen informele en formele zorgecosystemen) initiatieven in kaart en analyseert hoe deze zich verhouden tot formele zorgstructuren. Door deze praktijken en kennisbronnen beter te begrijpen, wil het project bijdragen aan het herdenken en diversifiëren van geestelijke gezondheidszorg, met bijzondere aandacht voor gemeenschapsgerichte en cultureel diverse vormen van ondersteuning.
