Wat als zorg dwingt

Ondanks een steeds grotere focus op 'patiëntenempowerment' en 'patiëntenbetrokkenheid' blijken het gebruik van dwang en het toepassen van dwangmaatregelen nog steeds manifest voor te komen in alle domeinen van de zorg- en welzijnssector. Het gebruik van dwang komt in vele variaties en gradaties naar voren in zorgrelaties.

In de literatuur en media is er vooral aandacht voor de meer fysieke en expliciete vormen van dwang, waar subtielere vormen van gebruik van dwang in zorgrelaties soms aan de aandacht ontsnappen. Ook deze minder zichtbare vormen kunnen nochtans een grote impact hebben op de autonomie en het zelfbeschikkingsrecht van de patiëntencontext.

Tegen de achtergrond van deze realiteit willen we aan de hand van een vignetstudie nagaan hoe hulpverleners omgaan met situaties die gebruik van dwang kunnen rechtvaardigen in hun zorgpraktijk. Door hulpverleners zo realistisch mogelijke situaties voor te leggen (in interviews met hen en in simulatiesituaties), willen we nagaan hoe ze handelen en redeneren in deze situaties en willen we begrijpen welke factoren hen bewegen in de richting van het gebruik van dwang, of welke redeneringen hen juist wegbrengen van het gebruik van dwang.

De bekomen inzichten worden vervolgens afgetoetst aan de literatuur en bij een welgekozen samengestelde resonantiegroep. Finaal kan zo een reflectief kader ontwikkeld worden dat zorgverleners ondersteunt in situaties die hen zouden kunnen toeleiden tot het gebruik/toepassen van dwang.

In de disseminatiefase van dit project wordt ingezet op een brede en maximale integratie van de opgedane inzichten.