Laat studenten niet midden in het academiejaar vallen

Aan de Vlaamse Regering en de leden van het Vlaams Parlement, 

De Gezinsbond, de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) en de rectoren van de vijf Vlaamse universiteiten, de Vlaamse Hogescholenraad en de algemeen directeurs van de dertien Vlaamse hogescholen en de Vlaamse Vereniging voor Studenten (VVS) roepen op om studenten die aan een opleiding begonnen zijn hun traject te laten afwerken onder de regels waarmee ze gestart zijn. We maken ons grote zorgen over een aantal voorgestelde hervormingen van het Groeipakket. 

In het bijzonder de verlaging van de leeftijdsgrens voor studerende jongeren en de bevriezing van de leeftijdsbijslagen roepen fundamentele vragen op over rechtszekerheid, gelijke kansen en de ondersteuning van gezinnen. Ook de SERV stelt vast dat de basisprincipes van het Groeipakket onder druk komen te staan en vraagt meer aandacht voor de effecten en neveneffecten van de voorgestelde maatregelen. 

Niet alleen de inhoud van deze maatregelen roept vragen op. Ook de voorziene snelle invoering op 1 januari 2027, midden in het academiejaar, is uiterst problematisch. Voor   duizenden studenten dreigt het Groeipakket al dit academiejaar weg te vallen.   

Wie aan een opleiding begint, moet erop kunnen vertrouwen dat de overheid de spelregels niet ingrijpend verandert tijdens de rit. Voor veel studenten en hun ouders maakt het Groeipakket deel uit van een fragiel evenwicht, opgebouwd uit onder meer gezinsbijdragen, studentenarbeid en studietoelagen. Het abrupt wegvallen van die steun kan dat evenwicht ernstig verstoren. Dat geldt voor een verscheidenheid aan groepen. Denk bijvoorbeeld aan studenten uit financieel kwetsbare gezinnen; heroriënteerders en studenten in schakel- en voorbereidingsprogramma’s; studenten in langere opleidingen; of jongeren die door ziekte, zorgverantwoordelijkheden, overlijden van een ouder of andere omstandigheden studievertraging opliepen.

De bevriezing van de leeftijdsbijslagen roept gelijkaardige vragen op. Die bijslagen zijn gefundeerd op de eenvoudige realiteit dat oudere kinderen nu eenmaal meer kosten. Studiekosten, digitale leermiddelen, vervoer en maatschappelijke participatie zorgen ervoor dat de uitgaven voor tieners en jongvolwassenen aanzienlijk hoger liggen dan voor jonge kinderen. Door de leeftijdsbijslagen te bevriezen, dreigt de ondersteuning minder goed aan te sluiten bij de werkelijke kosten waarmee gezinnen worden geconfronteerd. 

Zo kan de druk voor studenten stijgen om meer te gaan werken naast hun studies. Wat dan weer het risico verhoogt op studievertraging, lagere slaagkansen en vroegtijdige uitval. 

Verlies de maatschappelijke impact niet uit het oog 

De Vlaamse universiteiten en hogescholen zetten sterk in op gelijke kansen, studievoortgang en brede participatie aan het hoger onderwijs. Hogere financiële drempels maken deze doelstellingen moeilijker haalbaar. De maatregelen kunnen de instroom in het hoger onderwijs afremmen en op termijn de beschikbaarheid van hoogopgeleide professionals onder druk zetten in sectoren waar vandaag al tekorten bestaan, zoals onderwijs, zorg & welzijn, onderzoek en de bredere economie. 

Dit staat haaks op de ambitie om Vlaanderen verder uit te bouwen als kennis- en innovatieregio en om levenslang leren te stimuleren. Hoger onderwijs levert immers niet alleen een meerwaarde op voor de individuele student, maar ook voor de samenleving als geheel: via innovatie, economische ontwikkeling, maatschappelijke participatie en toekomstige welvaart. 

Wij begrijpen de budgettaire uitdagingen waarvoor de Vlaamse overheid staat. Tegelijk wijzen wij erop dat maatregelen die op korte termijn besparingen opleveren, op langere termijn belangrijke maatschappelijke gevolgen kunnen hebben voor onderwijskansen, sociale mobiliteit en de ontwikkeling van menselijk kapitaal. 

Recent onderzoek bevestigt dat het Groeipakket een belangrijke rol speelt in de ondersteuning van gezinsinkomens, de dekking van kindkosten en de bescherming tegen armoede. Het Groeipakket is daarmee niet alleen een gezinsbijslag, maar ook een essentieel instrument voor gelijke kansen en sociale bescherming. 

Wij vragen de Vlaamse Regering en het Vlaams Parlement daarom om: 

• studenten hun lopende studie- of opleidingstraject te laten afwerken onder de voorwaarden waarmee zij zijn gestart; 
• de bevriezing van de leeftijdsbijslagen te heroverwegen; 
• de impact op gezinsinkomens, kinderarmoede en onderwijskansen grondig te onderzoeken; 
• voldoende overgangsmaatregelen te voorzien; 
• kwetsbare gezinnen en jongeren maximaal te beschermen. 

Begrotingsdiscipline is belangrijk. Maar ook investeren in kinderen en jongeren is een maatschappelijke keuze. Een sterk gezinsbeleid vraagt niet alleen budgettaire afwegingen, maar ook aandacht voor rechtszekerheid, gelijke kansen en de toekomst van Vlaanderen. 

Wie investeert in kinderen en jongeren, investeert in de samenleving van morgen.