Flexibele arbeid? Flexibele kinderopvang gevraagd!
Kinderopvang is voor veel gezinnen met jonge kinderen cruciaal om werk en gezin te kunnen combineren. Maar in sommige gevallen kampen ouders met een catch-22-situatie: het is moeilijker voor hen om werk te vinden omdat er geen geschikte kinderopvang beschikbaar is, en het is moeilijker voor hen om toegang te krijgen tot kinderopvang, omdat ze geen werk hebben.
Onderzoekers van KdG en Arteveldehogeschool ondersteunden tijdens het PACE-project kwetsbare werkzoekende ouders door de toegang tot kinderopvang te vergemakkelijken.
Tekst: Katrien Verreyken
Het project PACE (Providing Access to Childcare and Employment) van het Europees Interreg 2 Zeeën-programma promoot sociaal-innovatieve toepassingen om inclusie van jonge gezinnen te verhogen.
“Europees onderzoek wees uit dat het gebrek aan beschikbare en betaalbare kinderopvang vaak een obstakel is in de zoektocht naar werk”, licht Dietlinde Willockx van KdG toe. “De huidige vormen van kinderopvang zijn zelden afgestemd op de flexibiliteit die ouders op de arbeidsmarkt aan de dag moeten leggen. We zagen dat vooral kwetsbare gezinnen afhaakten: mensen kwamen soms niet in aanmerking voor opvang omdat ze geen werk hadden, of de opvang moest ver op voorhand gepland worden, maar hun werk liet zich vaak niet plannen. Ploegwerk is vaak heel onvoorspelbaar, maar heel wat zorgberoepen zijn dat ook. Zorgwerkers werken met shifts die maar een paar weken op voorhand geweten zijn.”
Vijf prototypes flexibele kinderopvang
Concreet ondersteunde het PACE- project (kwetsbare) werkzoekende ouders in hun traject naar werk door de toegang tot kinderopvang te vergemakkelijken. “Met de kinderopvang als uitgangspunt en ouderbetrokkenheid als basis wilden we ouders ondersteunen om te leren, zich te ontplooien en de stap te zetten naar werk”, aldus Dietlinde. “Zowel KdG als Arteveldehogeschool hebben dit project wetenschappelijk en pedagogisch ondersteund. Er waren dertien projectpartners uit vier landen betrokken, die nieuwe modellen testen om ouders te ondersteunen bij het combineren van kinderopvang en werk. Zo hebben we vijf prototypes gedestilleerd, die elk hun eigen voordelen en nadelen hebben, maar in de juiste context wél kunnen werken.”
“Het werkbaarst is een prototype waarbij je in een netwerk samenwerkt met verschillende kinderopvangorganisaties en onthaalouders, en samen flexibiliteit aanbiedt”, weet Dietlinde. “Als je investeert in een gezamenlijk administratief systeem waarbij je goed kan zien waar er plekken vrij zijn of waar er kinderen ziek zijn, dan heb je een goed werkende flexibele kinderopvang. Ouders moeten wél begeleid worden naar reguliere opvang als hun opvangnood niet meer occasioneel is.
En er moet ook goed nagedacht worden over de vraag hoe je kinderen pedagogische stabiliteit kan bieden in een heel fluctuerende omgeving. Maar dit prototype biedt daar kansen toe.”
Sinds het PACE-project is er nu veel meer belangstelling voor het gezin en de omgeving rond het kind. Ons lokaal bestuur heeft ons zopas de toestemming gegeven om te blijven inzetten op kwetsbare gezinnen én op een flexibel opvangplan op maat.”
Succes-case Turnhout
Een vruchtbare samenwerking in het PACE-project vond onder meer plaats met de volledig occasionele kinderopvang die de Stad Turnhout al aanbood. “We hebben hen geholpen om dat beter te organiseren en de pijnpunten te analyseren”, aldus Dietlinde.
“Dat klopt!” beaamt Hild Peeters van vzw Kinderopvang Turhout – garant voor eenenzestig opvangplekjes verspreid over drie kinderdagverblijven: “Wij hadden al een occasionele kinderopvang volgens het principe ‘eerst komt, eerst maalt’, maar onze opvang was zo’n succes dat er soms wachtrijen stonden van dertig ouders, van wie we er elke ochtend een aantal moesten teleurstellen. Dat wilden we anders.
Er is sinds het PACE-project heel wat ten goede veranderd. Waar vroeger de focus bijna uitsluitend op het welzijn van het kind lag, is er nu veel meer belangstelling voor het gezin en de omgeving rond het kind. We hebben dan beslist om volop in te zetten op die kwetsbare gezinnen. De opvang is erkend en gesubsidieerd, waardoor de ouders ouderbijdragen betalen volgens inkomen. Het lokaal bestuur wil blijven inzetten op die kwetsbare doelgroep én op een flexibel opvangplan op maat. Dat is een rechtstreeks gevolg van wat we geoefend hebben tijdens het PACE-project. We willen dit model dan ook heel graag opschalen naar héél Turnhout. Binnenkort wordt de vzw ook ondergebracht in Zorggroep Orion, ontstaan uit het OCMW, zodat we zeker zijn dat er voldoende aandacht blijft voor kwetsbare gezinnen. We zien trouwens dat meer en meer opvanginitiatieven ons voorbeeld volgen, dus daaruit blijkt dat het PACE-project zijn vruchten afwerpt.”
De huidige vormen van kinderopvang zijn zelden afgestemd op de flexibiliteit die ouders op de arbeids-markt aan de dag moeten leggen, zoals bij ploegwerk of zorgberoepen.”
PACE-boek & -folders
Het project mondde ook uit in het PACE-boek: “Dat bestaat uit drie delen”, licht Dietlinde toe: “een situatieschets van occasionele en flexibele opvang, de perspectieven en de prototypes, en de pedagogische praktijk in zo’n flexibele opvang.“ “We hebben ook een aantal folders gemaakt voor werkgevers en toeleiders over wat ze moeten weten over kinderopvang als ze werken met ouders met jonge kinderen.
Ons doel is om ook bedrijven en werkgevers te sensibiliseren om daar ook een rol in op te nemen, door bijvoorbeeld rekening te houden met starturen en startdata voor werk.”
“En dan hebben we zelf ook nog een online reflectietool voor de kinderopvang gemaakt, over hoe begeleiders goed in contact kunnen treden met kwetsbare ouders voor wie kinderopvang niet altijd evident is.”
Meer weten?
Kennis delen
Onderzoekers die ook les geven, praten met hun studenten meteen over hun ervaringen. Dat is een grote meerwaarde. Uit onderzoek halen de verschillende partijen voordeel: de bedrijven die op de eerste lijn staan tijdens het onderzoek, de hele sector, de studenten die de informatie uit eerste hand krijgen en de studenten die in latere jaren volgen en de cases in hun curriculum krijgen.
Nog spraakmakers?
Smaakt dit interview naar meer? Is je honger naar kennis niet te stillen? Wil je weten hoe andere onderzoekers en bedrijven hebben samengewerkt om innovatieve ideeën om te zetten naar impactvolle projecten?
IMPACT Welzijn & Zorg
Met deze uitgave willen de Vlaamse hogescholen graag een aantal projecten in de kijker zetten. Zo kom je het wat en hoe te weten, en ontdek je de impact van ons innoverend hoger onderwijs. Het is de bedoeling jou als lezer, te inspireren en te laten nadenken over hoe een hogeschool jouw organisatie of onderneming kan helpen om de volgende stap te nemen in jouw innovatieproces.
