Hoe de zon voor drinkbaar water zorgt
Drinkbaar water is een kostbaar goed, dat niet voor iedereen toegankelijk is: zo’n 80 procent van de sterfgevallen en ziekten in ontwikkelingslanden wordt veroorzaakt door onzuiver water. Binnen het Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling (VPWvO) en gesubsidieerd door de Vlaamse Overheid, werd een project opgezet om een lokale scholengroep in Rwanda betere toegang tot drinkbaar water te garanderen. “Mensen werden er tijdens misvieringen gesensibiliseerd.”
Tekst: Hannes Dedeurwaerder
Er komt een stuk educatie bij kijken: ervoor zorgen dat mensen het water effectief en voor de juiste doeleinden gebruiken.”
Het project was een samenwerking tussen Howest (opleidiing toegepaste gezondheidswetenschappen), Umubano (vzw gericht op ontwikkelingsprojecten in Rwanda en Uganda) en de Watergroep, de grootste drinkwatermaatschappij van Vlaanderen en expert in leidingwerk en het waarborgen van de kwaliteit van het geproduceerde drinkwater. Vierde partner was BOSAQ, circulair watertechnologiebedrijf dat innovatieve oplossingen ontwikkelt die op duurzame wijze toegang tot drinkbaar water garanderen.
Inzet van het project: de toegang tot drinkbaar water aanleveren met behulp van de zogenaamde Q-Drop off-grid waterzuiveringsinstallaties die BOSAQ plaatst. Die werken op zonne-energie en kunnen dus op de meest afgelegen plaatsen ter wereld functioneren. Dus ook in Rwanda, het land van de duizend heuvels, of Mille Collines, zoals het daar wordt genoemd.
Het grote probleem is dat de dorpen op de heuvels moeilijk aan water geraken, omdat zich dat natuurlijk vooral in de dalen verzamelt, wat voor vele dorpen een lange en moeilijke weg is naar en van de waterbron. Op de heuvels zelf is wel water van de lokale drinkwatermaatschappij beschikbaar, maar dat is vaak niet zuiver. Daarom zetten de hierboven genoemde partners het project op en werd er subsidie aangevraagd bij het Vlaams Partnerschap Water voor Ontwikkeling
En waarom voor een scholengemeenschap? Ten eerste omdat ze typisch over heel veel dakoppervlak beschikken voor regenwateropvang en ten tweede omdat ze een beperkte afnamenood hebben: de hoeveelheid benodigd drinkwater komt op zo’n drietal liter per schoolkind en personeelslid, zodat er nog wateroverschot is voor de lokale bevolking. Door de grote geïnstalleerde regenwateropvangcapaciteit en aangesloten dakoppervlakte binnen het project is er naast drinkwater voor de studenten ook een dagelijkse hoeveelheid drinkwater die kan verkocht worden aan de gemeenschap van het aanpalende dorp Mutete, zodanig dat een deel van de onderhoudskosten kan terugverdiend worden.
Het is de bedoeling dat dit soort projecten ook elders ter wereld wordt uitgerold, voortbouwend op de opgedane expertise in Rwanda”
Stukje educatie
Dit was het eerste project op Afrikaanse bodem van BOSAQ, “Onze installaties zetten via een multi-barrière zuiveringsproces gelijk welk vervuild water om in drinkbaar water, in dit project voor de schoolgemeenschap in Mutete was dit lokaal opgevangen regenwater”, vertelt co-founder en technisch verantwoordelijke Pieter Derboven. “Maar dat op zich volstaat niet voor gezondheidsbevordering bij de lokale gemeenschappen. Er komt ook een stuk educatie bij kijken: ervoor zorgen dat mensen dat water ook effectief en voor de juiste doeleinden gebruiken. Want de juiste technologie is één ding, als men er ter plaatse niet zinvol mee aan de slag gaat, heeft het weinig zin.”
Rond het project zette Howest daarom verschillende onderzoeks- en stageprojecten op, om studenten toe te laten ter plaatse met en voor de bevolking aan de slag te gaan: ze rapporteerden de noden, ontwikkelden educatiematerialen in de vorm van train-de-trainers voor scholen en de lokale community, en werkten interventies en implementatiestrategieën uit – alles in functie van sensibilisering en nudging.
“Vanuit Howest hebben we nagedacht hoe we gedragsverandering kunnen stimuleren”, legt Sigrid Van den Branden uit. Zij is onderzoeks- en internationaal coördinator voor de opleidingen sport en bewegen en toegepaste gezondheidswetenschappen binnen de hogeschool. “Daarvoor vertrokken we van modellen en technieken die we al gebruiken om gezondheidsgedrag in Vlaanderen te beïnvloeden, bijvoorbeeld rond beweging of gezonde voeding. De oefening was vooral hoe we die modellen konden toepassen in een niet-Westerse context, die complex is en een andere culturele drive heeft. Maar door van die bestaande modellen en theorieën te vertrekken, zijn we wel tot een aantal werkbare producten gekomen.”
“Daarnaast hebben we heel wat nudging technieken toegepast, waarbij we subtiele duwtjes geven in de richting van het gewenst gedrag, door wijzigingen te doen in de omgeving. Bijvoorbeeld voetstappen plaatsen richting de waterkraantjes, het aantrekkelijk versieren van de toiletgebouwen, muurschilderingen aanbrengen in de klassen rond water en hygiëne …”
“Omdat de vzw Umubano ons met de lokale parochie in contact bracht, konden de studenten zelfs aan educatie doen tijdens de misvieringen, iets wat heel goed bleek te werken.”
Vertaalslag maken
In totaal werden via sensibilisering zo’n 1.600 kinderen en parochianen bereikt. Een boost voor de plaatselijke gezondheidsbevordering, maar ook een waardevolle ervaring voor de betrokken studenten: die konden terugblikken op een zinvolle buitenlandse stage binnen een duurzaam en groter project.
“Het is namelijk de bedoeling dat dit soort projecten ook elders ter wereld wordt uitgerold, voortbouwend op de opgedane expertise in Rwanda”, besluit Sigrid. “Uiteraard is elke context anders en moeten we per regio zoeken naar de beste manieren om de lokale bevolking te bereiken. Maar de technieken erachter zijn in principe altijd dezelfde. Het is gewoon de vertaalslag die moet gemaakt worden.”
Getriggerd door dit onderzoek?
Voel jij je geïnspireerd door dit spraakmakende artikel? Wil jij of jouw organisatie een stap zetten in een innovatieproces waarbij je ondersteuning kan gebruiken? Neem dan vandaag nog contact op met een Vlaamse hogeschool via bet Blikopener . Wij volgen zo spoedig mogelijk op en zetten het één en ander in beweging. Doen!
Meer weten?
Kennis delen
Onderzoekers die ook les geven, praten met hun studenten meteen over hun ervaringen. Dat is een grote meerwaarde. Uit onderzoek halen de verschillende partijen voordeel: de bedrijven die op de eerste lijn staan tijdens het onderzoek, de hele sector, de studenten die de informatie uit eerste hand krijgen en de studenten die in latere jaren volgen en de cases in hun curriculum krijgen.
Nog spraakmakers?
Smaakt dit interview naar meer? Is je honger naar kennis niet te stillen? Wil je weten hoe andere onderzoekers en bedrijven hebben samengewerkt om innovatieve ideeën om te zetten naar impactvolle projecten?
IMPACT Voedsel & Water
Met deze uitgave willen de Vlaamse hogescholen graag een aantal projecten in de kijker zetten. Zo kom je het wat en hoe te weten, en ontdek je de impact van ons innoverend hoger onderwijs. Het is de bedoeling jou als lezer, te inspireren en te laten nadenken over hoe een hogeschool jouw organisatie of onderneming kan helpen om de volgende stap te nemen in jouw innovatieproces.
