Masterplan Binnendijle: hoe water alle Mechelaars verbindt
Water teruggeven aan de publieke ruimte: dat is in een notendop de kernopdracht van het project Watsups, kort voor Water As The Source of Urban Public Space. Op basis van een grondige bevraging van de bewoners – zowel mens, dier als plant – wil het project van de Binnendijle een plek maken waar iedereen vlot bij kan en graag verblijft. Het project werd opgestart in maart van 2024 en wil landen in voorjaar 2027.
Door een burgerpanel in te richten, hebben we een heel divers publiek bereikt”
Voor hij getemd, ingedijkt of gewoon verbannen werd uit de stad, was de Dijle een stroom die barstte van leven, mensen de gelegenheid bood tot een frisse plons en als ontmoetingsplaats gold. Het masterplan Binnendijle (waarin het Watsups-project is ingekanteld) wil dat terugbrengen, in een intense samenwerking met bewoners, kunstenaars, ondernemers en de fauna en flora zélf. Enkele doelen ofte KPI’s in cijfers: jaarlijks 6000 zwemmers in de zwemzone, 5000 vierkante meter extra groen langs het water realiseren, en 8000 vierkante meter van het ecosysteem van de Binnendijle herstellen.
Dieren en planten bevragen
Historisch gezien kan je zeggen dat de mensen, een beetje analogisch met het kanaal in Brussel, hun rug hebben gekeerd naar het water. Niet onterecht, want op een bepaald moment was de Binnendijle een open riool. Om de mensen terug met hun gezicht naar de rivier te keren, moet die opnieuw aantrekkelijk worden gemaakt. Het succes van enkele voorafgaande projecten – zoals het verwijderen van de private parking aan Thomas More Hogeschool om er de Dijle bloot te leggen – bracht het idee van een masterplan letterlijk en figuurlijk in een stroomversnelling.
Openbare ruimte is beperkt terwijl de vraag naar invulling groot is”
Om de stakeholders – Mechelaars dus – zoveel mogelijk te betrekken, zette men in op inclusieve participatie. Buurtbewoners en frequente bezoekers werden bevraagd naar hun gemis en voorkeuren. Via online enquêtes, maar bijvoorbeeld ook een Citizen Dialogue Kit, een onderzoeksunit op de locaties van de werven waar mensen hun keuzes konden aanduiden en vragen beantwoorden. Daarnaast werd outreach gedaan naar mensen tijdens stadsevenementen als de Summer Kick-off of Sfeerdok.
Zelfs de natuur kreeg een stem, want de more than human entities die in de Dijle wonen worden ook als medebewoners beschouwd. Vanuit een experiment met een natuurbril om je omgeving te analyseren, werden dieren en planten bevraagd.
Burgerpanels
“Als een stad een belangrijk beleid uitzet, worden adviesraden geconsulteerd”, licht Mark Van der Veken, verantwoordelijk voor participatie en co-creatie wat het Masterplan Binnendijle betreft, toe. “Omdat we op die manier diverse doelgroepen kunnen bereiken: cultuur, jeugd, senioren, mensen met een handicap ... Maar om daarnaast een meer representatief beeld te krijgen van wat bewoners die niet aanwezig zijn op dat soort adviesraden willen, hebben we een geloot en gestratificeerd burgerpanel ingericht. Zo hebben we een heel divers publiek bereikt.”
De opzet van het project liep en loopt in nauwe samenwerking met Thomas More Hogeschool, waarvan studenten aanwezig waren bij die burgerpanels. Daar hielden ze een nulmeting wat betreft de participatiegraad van de deelnemers. Anders gezegd: de mate waarin mensen zich geïnformeerd en omkaderd voelden, en zich thuis voelden in de uiteindelijke beslissing. “Een project als dit kan alleen slagen als je met heel veel mensen samenwerkt en hen betrekt”, aldus onderzoeker Sarah Rohaert van Thomas More. “Zoals dus ook de studenten die hier studeren. Zo creëer je een groep die daar eensgezind in gelooft en de motor vormt voor dergelijk project. Een motor die ook nieuwe ideeën genereert.”
Methodieken uitwisselen
Tegen 2027 moeten de meeste werven zoals gezegd afgerond zijn. Eén van de grootste uitdagingen wordt de zwemzone in de binnenstad, die zijn gelijke niet ken in België. Ook in Nederland zijn geen gelijkaardige voorbeelden. Omwille van dat baanbrekende gegeven en ook de innovatieve participatie wordt samengewerkt met drie steden die een gelijkaardig traject hebben lopen en met wie methodieken en best practices worden uitgewisseld: Catania in Sicilië, Leeuwarden in Friesland en Kristianstad in Zweden.
“De grootste uitdaging wordt de verschillende belangen combineren en het evenwicht goed krijgen”, aldus projectcoördinator Ranja Van Asbroeck. “Openbare ruimte is immers beperkt terwijl de vraag naar invulling groot is: parking, ruimte voor fietsers en voetgangers, natuur, spelprikkels, banken ... Kortom, heel veel belangen op een heel beperkt openbaar domein. En dan is er nog de waterkwaliteit als extra uitdaging, net als het creëren van een eco-corridor over heel die Binnendijle. De natuur terug in de stad krijgen is allerminst evident. Maar als het resultaat wordt wat we voor ogen hebben en als we er samen de schouders onderzetten, lukt het gegarandeerd.”
Een project als dit kan alleen slagen als je met heel veel mensen samenwerkt en hen betrekt. Zo creëer je een groep die daar eensgezind in gelooft en de motor vormt voor dergelijk project. Een motor die ook nieuwe ideeën genereert.”
Getriggerd door dit onderzoek?
Voel jij je geïnspireerd door dit spraakmakende artikel? Wil jij of jouw organisatie een stap zetten in een innovatieproces waarbij je ondersteuning kan gebruiken? Neem dan vandaag nog contact op met een Vlaamse hogeschool via bet Blikopener . Wij volgen zo spoedig mogelijk op en zetten het één en ander in beweging. Doen!
Meer weten?
Kennis delen
Onderzoekers die ook les geven, praten met hun studenten meteen over hun ervaringen. Dat is een grote meerwaarde. Uit onderzoek halen de verschillende partijen voordeel: de bedrijven die op de eerste lijn staan tijdens het onderzoek, de hele sector, de studenten die de informatie uit eerste hand krijgen en de studenten die in latere jaren volgen en de cases in hun curriculum krijgen.
Nog spraakmakers?
Smaakt dit interview naar meer? Is je honger naar kennis niet te stillen? Wil je weten hoe andere onderzoekers en bedrijven hebben samengewerkt om innovatieve ideeën om te zetten naar impactvolle projecten?
IMPACT Voedsel & Water
Met deze uitgave willen de Vlaamse hogescholen graag een aantal projecten in de kijker zetten. Zo kom je het wat en hoe te weten, en ontdek je de impact van ons innoverend hoger onderwijs. Het is de bedoeling jou als lezer, te inspireren en te laten nadenken over hoe een hogeschool jouw organisatie of onderneming kan helpen om de volgende stap te nemen in jouw innovatieproces.
