Merging Minds versterkt samenwerking in creatieve teams
In een tijd waarin maatschappelijke uitdagingen almaar complexer worden, is samenwerking over disciplines heen geen luxe meer, maar een noodzaak. Toch blijkt daar vaak de grootste frictie te zitten. Vanuit die realiteit ontwikkelde LUCA School of Arts het onderzoeksproject Merging Minds, een wetenschappelijk onderbouwde toolbox die creatieve teams helpt beter, slimmer en met meer inzicht samen te werken.
Tekst: Katrien Verreyken
Ik ben alerter geworden voor ieders kracht in een samenwerking. Dat collectieve leiderschap, waarin elke stem telt, vind ik essentieel.”
Initiatiefneemster Fabienne Beernaert, lector en praktijkonderzoeker binnen de interdisciplinaire opleiding Design for Impact, vertelt waarom het project zoveel méér is dan zomaar een reeks werkvormen.
Van soft skills tot co-creatie
De kiem voor Merging Minds ontstond tijdens de opstart van de opleiding Design for Impact. “We wilden studenten opleiden om via designmethodieken maatschappelijke verandering teweeg te brengen,” vertelt lector en praktijkonderzoeker Fabienne Beernaert. “Maar al snel merkten we dat kennis en creativiteit niet volstonden. Er was een uitgesproken nood aan soft skills: beter kunnen reflecteren, communiceren, samenwerken,
je eigen talenten kennen en die van de ander benutten. Die nood hebben we omgezet in een onderzoeksvraag: hoe kunnen we een interdisciplinair ontwerpproces verrijken met soft skills, zodat de output creatiever én effectiever wordt?”
Samen met The Forge, een spin-off van de Universiteit Gent gespecialiseerd in psychologie en creatieve processen, vertaalde LUCA wetenschappelijke inzichten uit de groepsdynamica naar concrete tools. “We gebruikten onder meer het Big Five-model als vertrekpunt,” aldus Fabienne.
“Door inzicht te krijgen in je eigen profiel – openheid, consciëntieusheid, extraversie, meegaandheid en emotionele stabiliteit – begrijp je beter waarom samenwerking soms vlot loopt en soms helemaal niet.”
Praktische toolbox
Het resultaat is een rijk gevulde toolbox met oefeningen, scenario’s en templates die teams helpen om co-creatie bewust te organiseren. Bekende formats zoals Check-in/Check-out, Brainwriting, Team Canvas en de speelse Constructive Controversy Carousel krijgen er een nieuwe betekenis: ze zijn ingebed in een doordacht kader dat focust op psychologische veiligheid, duidelijke rolverdeling en gezamenlijke visie. “We hebben geprobeerd om de wetenschap te vertalen naar tastbare werkvormen die iedereen meteen kan gebruiken, in onderwijs, bedrijven of creatieve studio’s,” legt Fabienne uit.
Teams kunnen ook hun samenstelling verkennen via een persoonlijkheidstest die speels vertaald werd naar ‘spirit animals’. “Die test is gebaseerd op de wetenschappelijk onderbouwde TIPI-vragenlijst, maar we maakten ze laagdrempelig,” glimlacht ze. “Zo wordt het gemakkelijker om met elkaar in gesprek te gaan over wie je bent, waar je energie van krijgt en hoe je het liefst samenwerkt. Want samenwerking begint bij zelfkennis.”
Als we écht willen dat creatieve teams knetteren in plaats van stagneren, moeten we niet enkel kijken naar talenten, maar ook naar: wie ben ik, wie is de ander, en hoe werken we samen?”
Van onderzoek naar impact
De toolbox is niet louter een verzameling methodieken; ze is het tastbare resultaat van een praktijkgericht onderzoeksproject dat ook meet wat werkt. Maar misschien nóg belangrijker is de culturele shift die het project teweegbrengt. “We merken dat teams leren benoemen wat fout loopt,” zegt Fabienne. “We gebruiken soms de oefening ‘de rottende vis’: wat stinkt er in het team, waar wringt het? Door dat expliciet te maken, kan je het samen opruimen. Dat vraagt moed, maar het brengt teams op een dieper niveau van samenwerking.”
Intussen wordt Merging Minds ook buiten het onderwijs toegepast. LUCA-onderzoekers begeleidden alvast co-creatietrajecten met de stad Brugge en de Belgische ontwikkelingsorganisatie Enabel. Het AZ Sint-Lucasziekenhuis gebruikte de tool zelfstandig tijdens hun opleidingsdagen. “Overal waar mensen samen iets willen creëren, botsen ze op dezelfde uitdagingen: communicatie, veiligheid en vertrouwen. Merging Minds helpt om dat bespreekbaar te maken”, aldus Fabienne.
Fruitstraat
Een mooi voorbeeld van die doorwerking is het verhaal van Renée de Rooij, oud-studente van Design for Impact. Samen met vijf andere alumni richtte ze na de opleiding een ‘Collectief van Impactdesigners’ op, dat met projecten als fruitstraat.be de stad Gent letterlijk en figuurlijk vergroent. “Merging Minds had ons aan het denken gezet”, vertelt de Rooij. “We onderzochten met de methodieken hoe wij als team konden samenwerken, welke talenten we hadden en wat ons energie gaf. Vanuit die inzichten groeide ons Collectief. Met het project Fruitstraat hebben we tien Gentse straten omgevormd tot kleine gemeenschappelijke boomgaarden: bewoners beslissen zelf welk fruit ze willen, planten samen struiken en
bomen aan en zorgen er ook zelf voor. Zo ontstaat niet alleen meer groen, maar ook meer verbondenheid. We vonden het super dat de Gentse Voedselraad ons project uitkoos om te subsidiëren, en ondertussen ondersteunt de Koning Boudewijnstichting het vervolgtraject om ons fruitverhaal te kunnen verduurzamen en verspreiden.”
Vandaag werkt de Rooij bij LABO vzw, waar ze participatieprojecten rond duurzaamheid begeleidt. Ook daar voelt ze de invloed van Merging Minds en het ‘social design thinking’. “Ik ben alerter geworden voor ieders kracht in een samenwerking,” zegt ze. “Dat collectieve leiderschap waarin elke stem telt, vind ik essentieel. Het helpt om ruimte te maken voor verschillende perspectieven – ook van mensen die minder luid aanwezig zijn. Die gelijkwaardigheid maakt teams sterker én menselijker. De multidisciplinariteit en het met andere brillen naar de werkelijkheid kijken, vond ik een grote meerwaarde van Merging Minds, en die zoek ik blijkbaar ook in mijn jobs en projecten.”
Naar het ‘symbioceen’
“Het verhaal van Renée is voor mij het mooiste bewijs dat het werkt,” zegt Fabienne trots. “Ze gebruiken Merging Minds niet alleen om ideeën te ontwikkelen, maar ook om verandering duurzaam te verankeren.” Vandaag bouwt ze voort op Merging Minds binnen haar nieuwe onderzoek ‘Creating Conditions for Change’. Daarin verbindt ze haar werk met de Inner Development Goals (IDG’s) - transformatieve vaardigheden die duurzame ontwikkeling ondersteunen. Het gaat om dimensies zoals ‘zijn’ (de relatie tot jezelf), ‘denken’ (cognitieve vermogens zoals systeem- en toekomstdenken), ‘verbinden’ (met anderen en de wereld), ‘samenwerken’ en ‘handelen’ (het sturen van verandering).
“Met dit onderzoek willen we ontdekken hoe we kunnen ontwerpen binnen de draagkracht van de planeet, met respect voor kwetsbare gemeenschappen,” legt ze uit. “Ik geloof dat we onderweg zijn naar wat milieufilosoof Glenn Albrecht het ‘symbioceen’ noemt: een tijdperk waarin mens, technologie en natuur in symbiose leven. Dat begint bij hoe we samenwerken, samen leven en samen zijn - als levende wezens, deel van de natuur. Zoals zenmeester Thich Nhat Hanh het zo treffend zegt: ‘To be means to interbe’. Als elke docent, manager of teamverantwoordelijke het belang van een gezonde groepsdynamiek echt omarmt en verantwoordelijkheid neemt voor zijn rol daarin, kunnen we samen de wereld een stukje mooier maken.”
Getriggerd door dit onderzoek?
Voel jij je geïnspireerd door dit spraakmakende artikel? Wil jij of jouw organisatie een stap zetten in een innovatieproces waarbij je ondersteuning kan gebruiken? Neem dan vandaag nog contact op met een Vlaamse hogeschool via bet Blikopener . Wij volgen zo spoedig mogelijk op en zetten het één en ander in beweging. Doen!
Meer weten?
Kennis delen
Onderzoekers die ook les geven, praten met hun studenten meteen over hun ervaringen. Dat is een grote meerwaarde. Uit onderzoek halen de verschillende partijen voordeel: de bedrijven die op de eerste lijn staan tijdens het onderzoek, de hele sector, de studenten die de informatie uit eerste hand krijgen en de studenten die in latere jaren volgen en de cases in hun curriculum krijgen.
Nog spraakmakers?
Smaakt dit interview naar meer? Is je honger naar kennis niet te stillen? Wil je weten hoe andere onderzoekers en bedrijven hebben samengewerkt om innovatieve ideeën om te zetten naar impactvolle projecten?
IMPACT Onderwijs
Met deze uitgave willen de Vlaamse hogescholen graag een aantal projecten in de kijker zetten. Zo kom je het wat en hoe te weten, en ontdek je de impact van ons innoverend hoger onderwijs. Het is de bedoeling jou als lezer, te inspireren en te laten nadenken over hoe een hogeschool jouw organisatie of onderneming kan helpen om de volgende stap te nemen in jouw innovatieproces.
