Rekentool helpt modesector bij transitie naar circulaire businessmodellen.
Om een understatement te gebruiken: de modesector staat niet meteen bekend als duurzaam. De industrie wordt na de olie- en gassector zelfs beschouwd als de meest vervuilende ter wereld, met vooral "en zelfs ultra "als grote boosdoener. De grote uitdaging is dus om – via nieuwe businessmodellen – de sector duurzamer en meer circulair te maken. Om dat mee mogelijk te maken, ontwikkelde Thomas More een circulaire toolbox, waarmee het Belgische modemerk Xandres effectief aan de slag is gegaan.
Tekst: Hannes Dedeurwaerder
De circulaire toolbox moet modeondernemers helpen om inzicht te krijgen in hoe hun doelgroep(en) naar duurzame kleding kijken en welke businessmodellen hen in dat opzicht het meeste aanspreken. Zo kunnen ondernemers hun aanbod beter afstemmen op de klantenbehoefte en zo die businessmodellen ingang doen vinden. Want een sector verduurzamen is één ding, het moet ook economisch rendabel blijven wil het kans op slagen hebben.
De rekentool, één van de instrumenten uit de circulaire toolbox die binnen Thomas More werd ontwikkeld voor de eigen lopende textielprojecten, is bedoeld voor ondernemers en duurzaamheidsmanagers binnen fashion. Dankzij de ROI-calculator krijgen zij een overzicht van mogelijke kosten en opbrengsten, gekoppeld aan een processchema dat mogelijke (en realistische) scenario's inzichtelijk voorstelt. Maar er is ook een communicatiewijzer in de box verwerkt voor vlottere (interne) communicatie. Clio Gydé, duurzaamheidsmanager bij Xandres ging met de tools aan de slag om rond de take back en resale van eigen merken een business case op te maken. Ze werd hierbij ondersteund door onderzoekers van Thomas More.
Op zoek naar haalbaarheid
“Bij de overstap naar circulariteit in fashion komen heel wat aspecten kijken”, vertelt onderzoeker Jelle Van Camp,“ en daar ontwikkelen wij binnen de hogeschool verschillende tools rond om ondernemers en duurzaamheidsmanagers te ondersteunen. Bijvoorbeeld rond communicatie en strategie. Binnen dit specifieke traject gaat het rond het economische luik: de return on investment van mogelijke circulaire activiteiten of nieuwe businessmodellen. Zoals take-back, resale of rental. We bekijken waar de grote kosten en mogelijke returns zitten.
En vooral: wat de haalbaarheid is. Neem nu take-back en resale: klinkt eenvoudig, maar is op zich al een heel proces. Het begint bij een intake in de winkel waar een klant een tweedehands artikel terugbrengt. Moet die klant een coupon of bon krijgen, en zo ja, van hoeveel? Is het stuk nog van voldoende kwaliteit om te hergebruiken? Wat zijn eventuele kosten voor repareren, herstellen en reinigen? Verkopen we het stuk offline of online? Is het opportuun om te werken met partners? Kortom, heel wat keuzes. Maar welke is de juiste in termen van impact op kosten en opbrengsten? Met een dynamische rekentool kunnen ondernemers en duurzaamheidsmanagers inzicht krijgen in de kostenstructuur.”
Dit project laat toe een deftige business case af te leveren die zwart op wit aantoont hoe we als onderneming en bij uitbreiding de sector vooruit kunnen – ook economisch."
Van lineair naar circulair
Want duurzaamheid allemaal goed en wel, er moet een zekere ROI aan gekoppeld zijn als je ondernemers wil meekrijgen. “Zéker in dat resale-verhaal”, bevestigt Clio Gydé, duurzaamheidsmanager bij Xandres. “Je wil niet dat dit on the side blijft, maar iets is dat je kan verankeren in je businessverhaal. Want alleen zo zal je echt van lineair naar circulair gaan. Als lid van Size Zero Waste en Infinitex, dat onderzoek doet naar circulaire businessmodellen, nemen wij echt het engagement op om naar een resale model te gaan. De vraag was alleen hoe. Daarom zijn wij graag meegegaan in dit project, om te zien wat de impact is van bepaalde keuzes qua financiën en overhead en vooral haalbaarheid.”
“Voor ons als onderzoeker is zo’n werkveldpartner van grote waarde”, vult Jelle aan. “Niet alleen om te zien welke businessmodellen ze willen verkennen, maar ook het operationele traject dat ze daarbij afleggen – van intake tot effectieve resale. Daar zitten namelijk heel veel kleine stapjes tussen waar wij van een hele grote afstand naar kijken".
"Deze samenwerking gaf ons de kans effectief mee te lopen in de winkels om met eigen ogen dat proces mee te maken en vervolgens zodanig uit te schrijven dat het schaalbaar is voor andere organisaties, andere modellen en eventueel opvolgonderzoek naar nieuwe sectoren toe. Dus het is absoluut de bedoeling dat de circulaire toolbox op termijn ruimer gaat dan alleen fashion en ook op andere sectoren toepasbaar is. Zoals meubelen, elektro en kinderartikelen. Daar willen we bijvoorbeeld kijken of ook het rental- en repair-model levensvatbaar is. Binnen mode ligt dit bijvoorbeeld heel moeilijk om rendabel te krijgen.”
Deze samenwerking gaf ons de kans effectief mee te lopen in de winkels om met eigen ogen dat proces te zien en vervolgens zodanig uit te schrijven dat het schaalbaar is voor andere organisaties."
Omslag maken
Clio is dankbaar voor dit project, omdat het op termijn broodnodig tegenwicht kan bieden aan ultra fast fashion-spelers als Shein die nu ook de Europese markt aan het inpalmen zijn. “Consortia als Size Zero Waste en Infinitex maken duidelijk dat er bedrijven zijn die actief stappen willen zetten en erover nadenken hoe ze beter kunnen doen. Een tool als de circulaire toolbox laat hen toe echt onderbouwde keuzes te maken. Kmo’s kunnen veel willen doen en veel verschillende plannen hebben, de funding blijft moeilijk. Dit project laat echter toe om een onderbouwde business case af te leveren die de impact aantoont van circulaire modellen op onze onderneming, en de sector bij uitbreiding. Wie weet kan het zo andere merken overtuigen ook een omslag te maken. Evident wordt het niet, want de grote spelers doen er alles aan om de oplossingen onderuit te halen.
“Kijk, als je van resale en renting een succes wil maken, moet je basiskwaliteit goed zijn. Maar door echt lage kwaliteit op de markt te dumpen, haal je dat volledig onderuit, omdat de repareerbaarheid slechter wordt. Bovendien is "heel goedkoop, en heeft onderzoek aangetoond dat de klant helaas niet echt bereid blijkt om meer te betalen. Dus er is nog heel veel werk aan de winkel.”
Zekere graad van positiviteit
Of Clio optimistisch is, willen we nog weten. “Het is dubbel: enerzijds is het probleem van overconsumptie en alles van fast en ultra "gigantisch, anderzijds zijn er veel initiatieven tot verbetering en verduurzaming. Laten we zeggen dat ik matig positief ben. Sowieso moet ik als duurzaamheidsmanager een zekere graad van positiviteit hebben om ervoor te gaan, en ook de EU-textielstrategie binnen de Green Deal zie ik wel zijn vruchten afwerpen. Maar alles begint bij intrinsieke motivatie. Bij bedrijven die willen trekken, die op de barricades staan. En dat zijn niet de grote organisaties, maar de kmo’s.”
Verhalenmakers
“We zoeken altijd een verhaal achter het bedrijf, het ambacht, en het materiaal”, licht Fien hun werking toe. “Dat verhaal is voor ons belangrijker dan een esthetisch meubel creëren dat dan in superproductie gaat. Els doet aan kleine oplages, ze brengt een helder verhaal en alles is traceerbaar. Het klopte helemaal.”
Voor Fien en Febe was het project veel meer dan een oefening: “Het dwong ons na te denken over realistische productie, over schaalbaarheid en circulariteit. We hopen op de tentoonstelling in C-Mine ook een deel van het maakproces te kunnen tonen.” (deze zin is uit de webtekst gehaald?)“Dat vragen onze klanten trouwens meer en meer”, stelde Els vast. “’Stuur ons eens een paar fotootjes van ‘the making of’!’ Zo kan je echt laten zien wat een ambacht is en hoeveel tijd en expertise erin kruipt.”
Geen klassiek onderzoeksproject
Voor Hagenaars is het duidelijk: ontwerpers moeten niet alleen producten bedenken, maar ook vragen stellen en systemen uitdagen. “TransFormMaker is geen klassiek onderzoeksproject. Het is een plek waar makers, bedrijven en gebruikers samen verkennen wat een circulaire meubelketen kán zijn. Dit project past in een bredere ambitie om de Vlaamse maakindustrie klaar te maken voor een circulaire toekomst.”
Rectificatie: In de papieren editie van “IMPACT: special klimaat & schone energie” (nummer 4, september 2025) is bij dit artikel de auteursnaam onjuist vermeld. De correcte auteur is Katrien Verreyken
Getriggerd door dit onderzoek?
Voel jij je geïnspireerd door dit spraakmakende artikel? Wil jij of jouw organisatie een stap zetten in een innovatieproces waarbij je ondersteuning kan gebruiken? Neem dan vandaag nog contact op met een Vlaamse hogeschool via bet Blikopener . Wij volgen zo spoedig mogelijk op en zetten het één en ander in beweging. Doen!
Meer weten?
Kennis delen
Onderzoekers die ook les geven, praten met hun studenten meteen over hun ervaringen. Dat is een grote meerwaarde. Uit onderzoek halen de verschillende partijen voordeel: de bedrijven die op de eerste lijn staan tijdens het onderzoek, de hele sector, de studenten die de informatie uit eerste hand krijgen en de studenten die in latere jaren volgen en de cases in hun curriculum krijgen.
Nog spraakmakers?
Smaakt dit interview naar meer? Is je honger naar kennis niet te stillen? Wil je weten hoe andere onderzoekers en bedrijven hebben samengewerkt om innovatieve ideeën om te zetten naar impactvolle projecten?
IMPACT Klimaat en schone energie
Met deze uitgave willen de Vlaamse hogescholen graag een aantal projecten in de kijker zetten. Zo kom je het wat en hoe te weten, en ontdek je de impact van ons innoverend hoger onderwijs. Het is de bedoeling jou als lezer, te inspireren en te laten nadenken over hoe een hogeschool jouw organisatie of onderneming kan helpen om de volgende stap te nemen in jouw innovatieproces.
