Is (hoger) onderwijs nog wel onderwerp van de verkiezingen?
Opleiden van onze enige grondstof in Vlaanderen: onze talenten, staat blijkbaar niet erg hoog op de politieke agenda.
De verkiezingsthema’s worden ons de laatste weken in de media en via polls om de oren geslagen. En toch blijft het rond één thema jammergenoeg opvallend stil: het (hoger) onderwijs. Dit moet anders, want elke student op de juiste plaats, geeft Vlaanderen morgen voorsprong.
Minder uitval of heroriëntering is beter inzetten van beschikbare middelen door de overheid. Kiezen voor de waaierstrategie, is dus ook kiezen voor een rationeler hoger onderwijs.”
Onlangs heeft de Vlaamse regering met veel trom en trots het Flanders Technology & Innovation-festival georganiseerd, met deelname van verschillende hogescholen met hun onderzoeks- en opleidingsprojecten. Talenten in de STEM-opleidingen aan onze hogescholen bouwen mee aan onze technologie, en passen technologie toe in de praktijk van onze ondernemingen, ons onderwijs, en onze gezondheidsinstellingen . Maar ook andere opleidingen vormen talenten met een toekomst. In 70% van de jaarlijks 135.000 vacatures (waaronder ook heel wat knelpuntberoepen) voor hooggeschoolden wordt er gezocht naar profielen van afgestudeerden van Vlaamse hogescholen.
De Vlaamse hogescholen willen zich daarom blijven inzetten voor een verdere democratisering van het hoger onderwijs. Maar meer studenten naar het hoger onderwijs, betekent dat er ook geld nodig is om dat hoger onderwijs kwalitatief te kunnen blijven aanbieden.
Het spreekt voor zich dat dit geld goed en kostenefficiënt besteed moet worden. Hiervoor moet resoluut gekozen worden voor een waaierstrategie in het hoger onderwijs. Het betekent dat studiekiezers van bij het begin juist kiezen voor daar waar hun passie en talenten liggen. Minder uitval of heroriëntering is beter inzetten van beschikbare middelen door de overheid. Kiezen voor de waaierstrategie, is dus ook kiezen voor een rationeler hoger onderwijs.
Met veel ambitie blijven de Vlaamse hogescholen zich inzetten om studiekiezers, studenten, alumni en hun werkveldpartners voorsprong te geven. Maar dit betekent ook een grotere bijdrage van de volgende Vlaamse regering, want de hogescholen hebben hiervoor meer armslag en ruimte nodig. En dit vraagt stevige beleidsaanpassingen.
Het onderwijsbeleid
Hogescholen willen een state-of-the-art opleidingsportfolio blijven aanbieden, zowel voor 18-jarigen als (ook meer en meer) voor zij-instromers en andere volwassenen die zich willen bij-of herscholen.
Goed begonnen is half gewonnen in de realisatie van de waaierstrategie. Samen met andere onderwijspartners willen hogescholen daarom studiekiezers doelmatig oriënteren, niet in een waterval, maar wel naar een waaier. De Vlaamse regering dient alle drempels hiervoor weg te werken en een doelmatig keuzeproces voor de studiekiezer te ondersteunen.
Met een extra aanbodfinanciering kunnen de hogescholen een versnelling hoger schakelen voor de ontwikkeling van flexibele trajecten van leven lang leren op maat van diverse doelgroepen. Hogescholen hebben pedagogische en professionele expertise en zijn dan ook bij uitstek dé expertise-partner om in samenwerking met partners, werkbare ecosystemen voor leven lang leren in de praktijk uit te bouwen.
In 70% van de jaarlijks 135.000 vacatures voor hooggeschoolden, wordt er gezocht naar profielen van afgestudeerden van Vlaamse hogescholen."
Het onderzoeksbeleid
Praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek komt pas tot zijn volle sterkte als het vertrekt vanuit een onderzoeksagenda op de middellange termijn, met duurzame partnerschappen. Hiervoor schiet louter projectfinanciering met beperkte duurtijd tekort. Om praktijkgericht onderzoek structureel met onderwijs en werkveld te verbinden en om blijvend innovatieve toegevoegde waarde te creëren voor KMO's en andere organisaties, is een groeipad in de basisfinanciering voor dit onderzoek nodig. Op die manier kunnen we ons praktijkgericht onderzoek ten volle uitbouwen en valoriseren.
Voor de basisfinanciering van het artistiek en maritiem onderzoek vragen onze Schools of Arts en de Hogere Zeevaartschool dat de Vlaamse regering eenzelfde verhouding tussen onderwijs- en onderzoeksmiddelen hanteert als die vandaag geldt voor de universiteiten, met name een verhouding van 55/45 (i.p.v. de huidige verhouding van 75/25).
De internationalisering versterken
De geïnternationaliseerde markt en arbeidsmarkt betekent dat de hogescholen sterk internationaal georiënteerd moeten zijn, en meertaligheid een troef is. Uitwisseling van studenten en docenten is evenwel een tweerichtingsverkeer met internationale partners. Daarom moet de regulering om meer Engelstalige opleidingen mogelijk te maken, versoepeld worden.
De bestuurskracht van de hogescholen
De toekomstvisie voor het hoger onderwijs, zoals de Vlaamse Hogescholenraad in zijn memorandum uitwerkt, staat in contrast met de huidige overheidskoers in het hogeronderwijsbeleid.
Vandaag worden vooral maatregelen met weinig kompas over decreten en reglementering verkaveld. De resultaten zijn doorgaans zeer technische decretale en regelgevende ingrepen, die de hogescholen naar de letter moeten uitvoeren, vaak met extra planlasten en te weinig effectiviteit. Daarom moet de volgende Vlaamse regering werk maken van deregulering, van een versterking van de autonomie van de hogescholen en van wetgevingskwaliteit.
“Herstel de contractbreuk in de financiering van de graduaatsopleidingen.”
Iedereen weet dat koken geld kost. Daarom de volgende oproep. Borg en maak onze basisfinanciering welvaartsvast. Saneer niet door 'kliks' niet toe te kennen. Voorzie indexeringen, niet alleen voor alle personeelsmiddelen, maar ook voor de werkings-en investeringsmiddelen. Herstel de contractbreuk in de financiering van de graduaatsopleidingen. De overdracht van de graduaatsopleidingen is immers vijf jaar geleden zonder één euro aan werkingsmiddelen gebeurd en de open-end financiering is omwille van besparingen vroegtijdig gestopt. Om deze weeffouten te herstellen, vragen de hogescholen een extra budgettaire injectie in de financieringsenveloppe. Zonder extra financiering zullen hogescholen graduaatsopleidingen moeten afbouwen. Dit zal nefast zijn voor de democratisering van het hoger onderwijs en voor het invullen van heel wat vacatures op de arbeidsmarkt.
Kortom, de volgende Vlaamse regering zou beter, meer dan vandaag, investeren in hogescholen want hun afgestudeerde talenten geeft Vlaanderen en Brussel morgen voorsprong.
Hogescholen hebben pedagogische en professionele expertise en zijn dan ook bij uitstek dé expertise-partner om in samenwerking met partners, werkbare ecosystemen voor leven lang leren in de praktijk uit te bouwen.“
Gerelateerde artikels
Julie Beysens wordt de nieuwe secretaris-generaal van de Vlaamse Hogescholenraad
Na een uitgebreide selectieprocedure heeft de Vlaamse Hogescholenraad Julie Beysens aangesteld als nieuwe secretaris-generaal. Julie neemt de functie op vanaf 1 september 2026.
Vlaamse hogescholen optimaliseren hun aanbod van de graduaatsopleidingen.
De Vlaamse hogescholen hebben, in de schoot van de Vlaamse Hogescholenraad en op vraag van de Vlaamse regering, hun graduaatsaanbod onder de loep genomen en zijn uiteindelijk gekomen tot een optimalere regionale spreiding van het opleidingsaanbod voor de graduaatsopleidingen.
Beste toekomstige leerkracht
Tijdens de Dag van de Leerkracht zetten we alle leraren in de bloemetjes zetten. Terecht, want wie voor dit beroep kiest, kiest voor een toekomst met impact. Je maakt elke dag mee het verschil in het leven van kinderen en jongeren. Je geeft hen kennis en vaardigheden, maar vooral ook zelfvertrouwen, inspiratie en hoop.